Ұлытаудың номадикалық тарихы. Мақалалар жинағы

Боз?ындар ел-ж?ртты? ?а?идаларын сатып кеткендердi? санатына кiрдi. Сонымен ?атар оларды? ?мiрлерiне ?ауiп т?нiп, дала ?мiрiнде ешкiмге керек болмай ?ал?ан да кездер болды.

Ал Голощекин келгенде, сол белсендiлердi ке?ес билiгi ауыл «советизациясыны?» басты ?ол шо?пары ретiнде пайдаланды. Сол кезде олар ?здерiнi? «олжаларын» ?олдан жiбермей, байлар мен ауыл басылардан ?аны??анша ?шiн алды. ?йткенi большевиктердi? артында пулеметпен ?арулан?ан ?ызыл ?скер т?рды.

Коммунистердi? басты ма?саты к?шпендiлердi? билiкке ?арсы ?рекеттерiн ?лсiрету ?шiн отыры?шылы??а к?шiрiп, ?скери ?имыл?а ?зiр атты номадтарды жерге бейiмдеп, орыс шаруалары сия?ты жайяу ?алдыру болды.

Сол ма?сат?а жету ?шiн ?жымдастыру ар?ылы ?аза?ты ?лкен апат?а ?келу саясаты басталды.

Большевиктер ?здерiн тез даму жолын ашар ж?не модернизацияны? алып келушi к?ш ретiнде санап, к?шпендiлердi «дамымай ?ал?ан» м?дениетiне жат?ызды. Ия, 1934 жыл?ы жа?дайды алатын болса?, ашты?тан кейiн ?аза?ты? жа?дайы шынымен де сондай денгейде болды.

Бiра?, ке?ес билiгiнi? модернизациясыны? орнына Николай ІІ-нi? кезiнде ?аза? жерiнде салын?ан заводтарды ж?ндеп ж?ргiзуден бас?асына ?лi жетпедi. ?ндiрiстiк ??рылысыны? басты ба?ыты тек ?азба байлы?тарды жер астынан ?азып алумен ?ана шектелдi.

Ке?естiк ?о?ам ??ру ?шiн коммунистердi? басты ма?саттарыны? бiрi ж?мысшы тапты ?алыптастыру болды. Кейiн жа?а ?нерк?сiптер мен инфра??рылымдарды дамыту ?шiн Турк-Сиб секiлдi б??аралы? ??рылыс нысандары ?йымдастырылды, ?арса?бай заводы iске ?осылды.

Бiра? сол ??рылыстарда к?бiне европалы?тар?а басынды? жа?дай жасалып, ?аза?тар тек ?ара ж?мыстарда iстедi. Б?ндай саясат екi жа?ты? арасында келiспеушiлiктерге итермеледi. Б?л б?лек та?ырып авторды? «Британец ?арса?бай» атты е?бегiнде толы? жазыл?анды?тан, бiз о?ырманды сол кiтап?а ж?гiнуге ке?ес беремiз.

Сонымен, 1928 жылды? тамыз айынан бастап ауыр ?нерк?сiптi дамыту ?шiн iздеген ?аржыны ауыл шаруашылы?ынан алуды шешiп, большевиктер келесi саяси ?ылмыстарын орындау?а кiрiстi.

?аза?ты? малын т?ркiлеп, 45 миллион малдан елге 1933 жылы тек 4,5 млн бас мал ?алдырды. Н?тижесiнде, кем дегенде 2,5 млн ?аза? ашты?тан ?ырылды. Ондай жа?дай Украинада да (4 млн адам), Едiл бойында да (1 млн адам) орын алды.

Со??ы 30 жылда шы??ан ?аза? руларыны? шежiрелерiне ?арап отырса?, шежiре кестестелерiнде белгiленген, сол жылдары ?мiр с?рген кiсiлердi? к?бiсiнi? артында ?рпа? ?алма?анын бай?аймыз.