Қанатты сөз – қазына. 2-кітап

?ысты к?нi ж?ре алмайтын кемпiр-шалдарды? сыба?аларын анам жеке-жеке дорба?а салып, оны шана?а байлап, бiр пара? ?а?аз?а керектi м?лiметтердi жазып, осы кiсiлердi? ?йлерiне апарып бер дейтiн. Б?л м?ртебелi шаруа?а менi ж?мса?анына м?з болып, бар?ан жерiме: «Сыба?а ?келдiм», – деп ма?танышпен ?сынатынмын. Разы бол?ан ?арттарды? баталарын алып, ?олыма ?стат?ан т?ттi м?мп?силерiне тойып ?айтатынмын. Шiркiн, ?аза?ты? со?ымы ?за? ?ыста таусылмайтын мейрам едi. ?азiр б?рi ?згеше…». (А. Сексенбаева, 37.).

Сый-??рметi?, сыба?а? ?зiлмесiн, ?арым-?атынас жасап т?р деген ма?ынада ??ынылады.

А

АБЫЛАЙ АСПАС АСУ

(Екiншi н?с?а) *

«Абылай хан „Жайыл ?ыр?ынын“ жаса?ан со??ы жоры?ында ?аза? пен ?ыр?ызды? на?ты шекара сызы?ын белгiлеп, ащы iшекше созылып бара жат?ан ?оныс дауын т?бегейлi шеше алды. Б?л ж?нiнде Халел Досм?хамбетов « Кенесарыны? со??ы к?ндерi» атты шы?армасында:

«?оныс?а таласып ?ыр?ыздармен де бiр мезгiл со?ысты. А?ы-рында ?ыр?ыздармен келiс ?ылып, жердi? шегiн айырды. Алатауды? ?ыры екi а?айынды ж?рт?а шекара болды.

«Абылай аспас асу» деген с?з сонан ?алды» (Х. Досм?хамбетов. «Кенесарыны? со??ы к?ндерi» 1994. Жалын. №9 – 10) дейдi». (М. Исахан, Р. Оразов,50.29.10.2009.).

«Абылай аспас асу» дегеннi? ма?ынасы, б?л асу шекара, одан Абылай ханны? ?зi аса алмайды, оны? ар жа?ына Абылайды? б?йры?-?кiмi ж?рмейдi деген с?з.

АДАЙДЫ? БЕЙІТТЕРІН К?РГЕНДЕ ?ЛГІ? КЕЛЕДІ

«Кiшi ж?з ру-тайпаларыны? арасында, ?сiресе, адайлар арасында бейiт со?у, мола салу, ??лпы тас орнату д?ст?рi айры?ша дамы?ан.

?стiрт ?стiндегi, Арал т??iрегiндегi байта? ?орым-пантеондар ?аза?-ты? молалы?-с?улет ?нерiнi? озы? ?лгiлерi болып табылады. ?йгiлi т?л?аларды даралап жерлеу, сын тастарды ?улет-ата мен ру-тайпа бойынша к?шелеп орнату, ?ыз-келiншектерге о?шау шо?ыр етiп там со?у сия?ты ежелден бастау ал?ан д?ст?р назар аударарлы?.

?ара?алпа?станны? ?о?ырат ауданында?ы Д?уiт ата ?орымында адай ?ыз-келiншектерiне бiрiнен-бiрi ?сем а?ша??ан к?мбездер шо?ыры б?лек со?ыл?ан.

М?ндай молалы? – с?улет ?нерiнi? ?лгiлерiнен байыр?ы наным-сенiмнi? белгiлерiн ай?ын бай?ау?а болады.

Жергiлiктi ?лутас сия?ты ??рылыс материалдары д?ст?рлi наным-сенiмдi айры?ша кие т?тып, адам ы?ыласыны? заттана к?рiнiс табуына мол м?мкiндiк берген». (А. Сейдiмбек, 93. 626-бет).

Б?л с?з тiркесi бiр жа?ынан адайларды? б?секелестiкпен салын?ан бейiттерiне та?данысты бай?атса, екiншi жа?ынан ?зiнi? де басына осындай бейiт орнар ма екен дегендей а?сарлы ойды жеткiзедi.