Монгол ард түмэн. Хэл, шилжилт хөдөлгөөн, гааль

«Ойрат» гэдэг ?г нь «??» ба «арат» гэсэн утгатай (ой модны х?м??с) гэсэн ?г юм. «Ойрат» (чоно гэсэн утгатай) нэр томъёоны гарал ??слийг Финландын «коира» (нохой) -той давхцдагг?й гэж ?здэг. Энэх?? таамаглал нь Минусинскийн хотгорын б?сэд Финно-Уггарын овог аймгуудын баруун барууны монголчуудын ?в?г дээдэстэй холбоо тогтоох боломжийг илэрхийлж магадг?й юм. (Н. Н. Убушаев).

Ойрадууд баруун Монголын (Убсунур ба Кобдосскийн аймгуудад), Орос (Халимагт), м?н Хятадын баруун хэсэгт (Шинжаан Уйгарын ??рт?? засах орны З??нгарын сав газарт, Чинхай мужид) амьдардаг.

Хятадад Ойрадуудыг албан ёсоор монголчууд гэж ?здэг.

Ойрадын томоохон б?лэглэл??д (торго, дербет (дюрбет), хошуут, зянгар (олет)) Хятад улсад байрладаг. Ойрадууд Монголд нягтарч амьдардаг.

Халимагууд (Дербет, Торгоц, Хошоутс, Бузавууд) ОХУ-д Халимагийн Б?гд Найрамдах Улс болон х?рш зэргэлдээ б?с нутагт амьдардаг.

Т?в Азид, м?н Киргизстан, Кавказад, АНУ, Францад Сарт Халимаг хэмээх Ойрадын жижиг б?лг??д байдаг.

Тэд Ойрад хэлээр ярьдаг тул олон тооны аялгуунд хуваагддаг.

Итгэдэг Ойрадууд нь ихэвчлэн Буддистууд, Т?вдийн Буддын шашны Гэлуг сургуулийн т??хэн баримталдаг х?м??с байсан б?г??д Гэлугээс гадна бусад сургуулиуд ч тараасан байв.

Ойрад бол баруун монголчуудын овог аймгууд юм. Тэдний ?с?лт нь 1368 онд, Их (Монгол) хааны Их улс – Юан г?рэн нуран унаснаас хойш эхэлсэн юм. Дараа нь тэд х?чирхэг н??дэлчдийн эзэнт г?рнийг – Ойрадын хаант улсыг байгуулсан.

1578 онд Ойрад, Халх-Монголчуудын хоорондох тусгаарлалтыг олж илр??лэв: тэдний хооронд Иртыш гол дээр тулалдаан болжээ.

??ний дараа Европын нутаг дэвсгэрт шилжсэн Ойрадуудын нэг хэсэг нь орчин ?еийн халимагуудын суурийг тавьсан юм.

Дербет бол Монгол улсын баруун хэсэгт амьдардаг Ойрад ?ндэстэн юм. Дербет??дийн зарим нь ОХУ-д Халимагийн б?гд найрамдах улсад амьдардаг. Тэд бол дундад зууны ?еийн Дербет??дийн удам юм. «Шастирын цуглуулга» / 132, 1-р боть, 1-р з?йлийн 1-р хуудас, 138 / -д Рашид ад-Дин 13-р зууны эхэн ?ед зогсож байсан Хутуга-бекийн тухай ?г??лжээ.

Ойрадуудын толгойд монгол овогт Дорбэн овог байсан б?г??д энэ нь бусад эх сурвалжийн мэдээлэлтэй з?рчилд?ж байгаа тул т??нийг Хойд ноёдын ?в?г дээдэс гэжээ.

17-р зууны эхний улиралд Дербет??дийн нэг хэсэг Орос руу н??ж, Халимагуудын нэг хэсэг болжээ. Тэд бол дундад зууны ?еийн Дербет??дийн удам юм.

Ойрадууд 15-р зуунд тусдаа овог гэж нэрлэгдэхээ больсон б?г??д Дэрбэт, Жунгар гэх мэт Ойрадын угсаатны б?лг??д гарч ирэв. Тэд бол эртний Ойрадуудын удам юм.