Амир Темур севган юрт

Avvalo, dinga munosabatda bu ikki taraf o�t bilan suv edi. Bu boradagi ashaddiy ixtilof chuqur izohlarsiz ham tushunarli. «Temur tuzuklari»da jahongir o�zining dunyoga kelishi Ollohning marhamati ekanini va islom dinining navbatdagi (sakkizinchi) ravnaq beruvchisi sifatida vakil qilinganini e’tirof etadi. Uning faoliyati Ollohga, uning g�oyalari yo�lida xizmat qilishning benazir namunasidir. O�zi zabt etgan yurtlarga mahalliy hukmdorlar tayinlagani holda u joylarni ishonchli kishilari – shayxulislomlar ko�magida nazorat qildi.

Masjid, madrasa, xonaqolar qurish uchun alohida topshiriqlar berdi, shaharlarga olimlarni yuborib, musulmonlarga tafsir, hadis, fiqh ilmlaridan dars ayttirdi… Sho�ro davrida esa bu boradagi munosabatning bayrog�iga «Din xalq uchun afyundir» deb yozilgan edi va tuzum umrining birinchi kunidan so�nggi nafasigacha bu ulug� ma’naviy merosga qarshi kurashib keldi.

Naql qiladilarki, Sohibqironning uzugiga «Rosti-rusti» (mazmuni: «Kuch – adolatdadir») deb yozilgan ekan.

Bu shior bobomizning hayot mazmuniga aylangani haqida tarixda misollar ko�p. «Tuzuk»larda «Sipoh bilan raiyat o�rtasidagi ixtiloflarni bartaraf etish uchun har el va har shaharga o�z oldiga ayricha adolat amiri qo�ydim», deb yozadilar. «Bir soatlik adolat yuz soatlik toat-ibodatdan afzal» degan naql o�sha paytlarda paydo bo�lgan ersa ajab emas. Mashhur uch yillik, besh yillik, yetti yillik yurishlardan keyin poytaxt Samarqandga qaytgach, mashvarat o�tkazganlar va nohaqlik, zulm qilgan amaldorlarni, beklarni butun shahar ahli ko�zi oldida jazolaganlar. Bizning kunlarda adolat eng tansiq so�zga aylandi. Bu dunyoda haqiqat borligiga odamlarda ishonch yo�qoldi, uni kimdan so�rashni, kimdan talab qilishni birov bilmaydi. Amaldorlar davlat nomidan chayqovchilik qilishga berilib ketdilar va amalda nohaqlikning himoyachilariga aylanib qoldilar. Hech bir zamonda, hech bir tuzumda buncha xo�rlik, buncha bedodlik bo�lmagan. Oqibatda, yillar osha jamiyatning eng ilg�or kishi lari – gullari ayovsiz qirib turildi yoki ular kuchli ruhiy azob tufayli o�z-o�zlarini xarob qildilar. Rahbarlik iqtidorsiz, layoqatsiz odamlar qo�liga o�tib qoldi. Albatta, adolatsizlik chirmovuqdek tanini o�rab olgan jamiyatda Amir Temur g�oyalarining tarqalishiga yo�l yo�q edi, uning nomidan qo�rqishardi. Shu tufayli taqiqlashdi, badnom qilishdi.