Амир Темур севган юрт

Rad etib bo�lmas faktlarning guvohlik berishicha, Temur aslida urushlarga qarshi bo�lgan. Bu haqda «Tuzuk»larda davlat ishlariga xos yumushlarning o�ndan to�qqiz ulushini maslahat (tinch yo�l) bilan hal qilganini, faqat chorasiz qolganda qilich tutganini e’tirof etadi. Uzoq yillik harbiy yurishlariga, asosan, yo tashqi yovning hujumi, yo tayinlangan amaldorlarning g�ayr harakatlari turtki bergan (albatta, jahonni zabt etish istagining bo�ysunmas kuchini rad etib bo�lmaydi). Bu holni To�xtamish yoki Boyazidning xatti-harakatiga munosabatida ham ko�rish mumkin.

Shuningdek, saroydagi qo�shin bilan yordam berishni o�tinib so�raganlaridan so�ng yo�lga chiqqan. Biz esa og�izda tinchlik tayanchi, eng tinchliksevar yurtda yashadik, biroq qurollanishda shunchalar ilgarilab ketilgan ekanki, ommaviy qirg�in vositalari yerga sig�may, ko�kni ham qoplab olibdi. Endilikda ularni asrash va yo�qotishga bolalar bog�chalariga sarflanganidan ko�p mablag� isrof qilinmoqda. Bu xarajatlar bugun to�yib non yeya olmayotgan, usti kiyimga yolchimayotgan oddiy odamlarning og�zidan rizqini uzib qolish hisobiga bo�layapti.

Oddiy fuqaroning haq-huquqini hurmatlash va himoya qilish Temur va Temuriylar zamonida doimiy e’tiborda bo�lganini quyidagi ikki voqea aniq ko�rsatib turibdi.

Rivoyatda aytishlaricha, Temur navkarlari bilan Qarshida turardi. Bir kun ertalab Sohibqiron otni sug�orib ketayotgan ayolga ko�zi tushadi-da, ajablanadi. Erini toptirib, so�roq qilganda, uyida navkarlar borligini, ularning oldiga xotinini tashlab qo�yolmasligini bayon etadi.

Gap nimadaligini tushungan Sohibqiron shundan keyin odamlarning uyiga tushmaydigan, ochiq joyda o�tov tikib yashaydigan bo�la di. Uning yo�riqlarida kambag�alning sigiri yoki echkisini o�g�irlagan navkarga o�lim jazosi berilishi yozib qo�yilgan…

Hazrat Alisher Navoiyning naql qilishlaricha («Hayrat ul-abror», 27-bob), shoh G�oziy (Sulton Husayn Mansur Boyqaro) aylanib yurganda bir devona kampir o�ldirilgan yolg�iz o�g�lining xunini talab qiladi, shariat qozisi oldida shohning adolati va insofini guvoh sifatida keltiradi.

O�z adolati va insofi qadrini o�limdan yuqori ko�rgan shoh kampirning qo�liga qilichini tutqazib, bo�yniga ip bog�laydi-da, boshini kundaga qo�yadi…

«Boburnoma»da ta’kidlanadiki, Sulton Husaynning o�g�illaridan biri ehtiyotsizlik tufayli bir dehqonni o�ldirib qo�yadi.