Амир Темур севган юрт

Chiroqchi hududida har qadamda uchray digan yevropacha nomlar tishga tekkan bo�lsa, Shahrisabzda yo�lni adashtirib, ancha aylanishga to�g�ri keldi.

Qadimgi Keshda Amir Temur ruhi yonma-yon yashayotgandek. To�ylarda eng ezgu tilak sifatida yosh go�dakni bobosiga mengzaydilar, farzandlarini ardoqlab, uning nomi bilan ataydilar. Bu yerda XX asrga qo�yilgan mangu haykal – Oqsaroy xarobalari qad rostlab turibdi – aynigan va g�orat etilgan asr, jarohatli obida. Hech qachon mavhum tushunchalarni mavjud jismlar yordamida bunchalik aniq ifodalab bo�lmasa kerak: inson zakovatining betimsol ijodi – nodir san’at asari va unga munosabat.

Davr mazmuni haqida istagancha mulohaza qilish mumkin.

…Shahar ostonasida mototsiklining havo signalini yangratib, maxsus faxriy kuzatuvchi kutib oldi, go�yo tantanali qism boshlandi. Xavoda salanglab turgan mis karnayning hayqirig�i, unga jo�r bo�lgan surnayning ezgin navosi naq Bag�dod qo�yniga yetaklab kirdi.

Yo�q, bu «Ming bir kecha» ertaklari emas, qadrdon yurt manzarasi. Mana, «soqollarini silkillatib» sozni giryon qilayotgan mening qarindoshim – Sa’dulla dorboz, yonida – Jo�ra masxaraboz.

Odamlar to�plana boshlashdi, gap nimadaligini bilishgach, yurakdan alqab, duo qilishdi, minnatdorchilik bildirishdi: «Xush kelibsizlar Sohibqiron yurtiga!»

Temur o�z volidai muhtaramasi sharafiga qurdirgan, takrorlanmas va tengsiz oliy imorat bo�lgan Oqsaroyning bugungi holiga boqish – azob.

Uni to�pdan otishgan, buzib, g�ishtini olish uchun hasharlar uyushtirilgan. Uzunligi qariyb 250 metr bo�lgan mahobatli qasrdan kirish portali – uyning darchasigina mung�ayib turibdi. Uni tiklashga hech kim, hatto adolatli YUNESKO ham qiziqmayapti (kelishilgan 2 million dollarni o�tkazmabdi).

Shahrisabz, umuman, unutilgan go�sha holida ekan – bu haqda shahar hokimi huzuridagi suhbatda kuyinib gapirishdi. Yaqinda o�tadigan Mirzo Ulug�bek yubileyi tadbirlarida hech narsa ko�zda tutilmagan.

«Buyuk ipak yo�li» xaritasida yo�q, tarixi haqidagi kitob nashr etilmay turibdi, yubileyi tilga ham olinmaydi. (Bir mulohazani qistirib o�tmoqchiman: ekspeditsiya davomida guvoh bo�ldikki, Amir Temurga taalluqli barcha narsalar ataylab «unutilgan», xaroba holiga keltirilgan. Bu, balki, tariximizdagi nurli sahifalarni yo�qotmoqchi bo�lganlarning ishidir).