Амир Темур севган юрт

Muqaddas qadamjo hovlisiga bularni tiqishtirishni qanday tushunish kerak? Ulkan imoratning ostiga zahri qotil qo�yilsa, sekin yemirib qulatgan. Bu «ijod» mualliflari ham shuni nazarda tutdimikanlar?! Afsuski, qazigan chohlariga o�zlari qulashdi (shu haqiqat rost bo�lsin).

Birinchi yuzlashuvdan keyinoq vazmin va yorug� kayfiyat oralab qoldi. Muqaddas joylarning chinakam sehri bor. Qadam qo�yishing bilan ruhda ajib yengillik, jonda ulug�vorlik paydo bo�ladi. Mayin va xush havosi bor bu maskanlarning.

Yelkangdan ko�rinmas kuchning salobati bosib turadi, ilohiy siymo oldida imtihon topshirayotgandek sezasan o�zingni.

Bu go�shada Amir Temur nomi ko�p bor tilga tushdi: goh ma’lum rivoyat sabab, goh bobomizning faqat tiriklarni emas, dunyodan o�tganlarni ulug�lagan himmati sabab yoki darvozadagi «XV asr yodgorligi» degan quruq yozuvni o�qib, jahongirni qayta-qayta esladik.

Buyuk Temurning insoniyat oldidagi mislsiz xizmati haqida so�z ketganda uni yo�qdan bor qiluvchi, sehrgar sifatida emas, aniq tarixiy siymo – o�zigacha tarkib topgan ilg�or an’analarni davom ettirgan, rivojlantirgan, insoniyat manfaatlariga xizmat qildirgan islohotchi deb qarash kerak bo�ladi.

Zafarli XIV asrgacha ham Movarounnahrda yuksak madaniyat izlari bor edi, Amir Temurning tarix sahnasiga chiqishi ekilgan ezgulik urug�larining unishini tezlashtirdi, taraqqiyotga yangicha omil bag�ishladi, uzoq rivojlanishni ta’minladi. Amir Temurning «dunyoga kelishi» ham Turon uchun baxtli tashrif edi. Davrning buyuk hikmati shundaki, tafakkurning barcha ko�rinishlarida yangilanish boshlandi, ilm-fan, adabiyot-san’at, me’morchilikda ming yillarning tamoyilini belgilab beruvchi zaminga asos solindi, qolaversa, Sharq Uyg�onishi (Renessans) tezlashdi. Shu tufayli imoratlarda, musiqada va boshqa janrlarda uyg�unlik bor, biri ikkinchisining tadriji-yu davomiga o�xshaydi. Temur va Temuriylar jahon madaniyati xazinasida o�z dastxatlarini o�lmas qilib qoldirganlar.

TO�TIYO MANZILLAR

Garchi Zangiota bilan Oqsaroy orasida yuzlab chaqirim yo�l bo�lsa-da, umumiy ruh ufurib turibdi.

Oraliqdagi masofani qariyb to�qqiz soatda bosib o�tdik. Yo�lda har xil hangomalar bo�ldi, turli xotiralar eslandi. Sirdaryoda kosasi 4 so�mlik lag�mondan tekin hind choyi ko�proq yoqqan bo�lsa, Omonqo�ton qirlarida Mamatkarim polvon, Namoz botir izlari ko�milib yotganidan xijolat bo�ldik.