Амир Темур севган юрт

O�rta Osiyoda madrasa ta’limi X asrlarda paydo bo�lgan, ammo uning haqiqiy mukammal rivoji Amir Temur davriga to�g�ri keladi, ba’zi manbalarda uni Sharqda oliy ta’limning asoschisi, deb ataydilar. Amir Temurning harbiy nazariya va amaliyot sohasidagi kashfiyotlarining o�zi bir dorulfunundir. Moskvadagi oliy harbiy ilmgohda, bilishimcha, shu haqda maxsus kurs o�qitiladi. Uning harbiy tajribasi boshqa xorijiy oliy harbiy ilmgohlarda ham o�qitilishi shubhasizdir.

Amir Temur davri Movarounnahr, ya’ni O�rta Osiyo, Turkiston o�lkasi iqtisodiy hayotida misli ko�rilmagan mo�jizadir. Ispan elchisi Rui Gonsales de Klavixoning dalolat berishicha, XV asr boshlarida Temur poytaxti Samarqandda shu qadar mo�l-ko�lchilik ediki, hatto dumbasi yarim pud (3–10 kilo) keladigan qo�ylarning bir jufti bir dukat (taxminan uch so�mlik tillo pul) turar edi.

Men Klavixoning «Amir Temur saroyiga sayohat» kitobini bundan 110 yil muqaddam chop etilgan nusxasidan o�zbek tiliga tarjima qilish natijasida ulug� bobomiz siymosini yana bir bor kashf etdim. Yevropalik diplomat dengiz-u daryolar, quruqliklar, tog�-u toshlar osha o�n besh oy yo�l yurib (1403–1404-yillar), buyuk Temur saroyiga keladi, uning nuroniy siymosi oldida buyuk bir ixlos bilan ta’zim qiladi.

Bu – ispan mamlakati podshosining ta’zimi, ovrupoliklarning Amir Temur siyosiy qudrati oldidagi ta’zimi edi. Biz esa o�z yurtimizdagi bu tarixiy-ma’naviy xazinadan endigina bahramand bo�la boshladik.

Iste’dodli olim-jurnalist Hakim Sattoriyning Amir Temur izlari bo�ylab yoshlar yurishi tashkil etish haqidagi taklifi g�oyat oqilona o�ylangan ishdir.

Biroq bu harakat shu vaqtgacha ko�nikib kelganimiz yuzaki tashviqot udumi ta’sirida quruq namoyishkorlik bilan yengil-yelpi o�tkazilmasligi kerak. Buning uchun Amir Temur haqidagi, ayniqsa, Movarounnahr tarixiga oid muhim ilmiy-adabiy, badiiy asarlar ixlos bilan o�rganib chiqilishi va bu yurishning puxta o�ylangan reja-kartasi tuzilishi lozim.