Заҳарли газандалар

Zaharining tarkibida issiqqa chidamsiz gemolizin mavjud, u quyon, kalamush, sichqon va odam qonidagi eritrotsitlarga ta’sir etadi, dengiz cho�chqasi ot, qo�y va itlarning eritrotsitlariga ta’sir etmaydi. Zaharning issiqqa chidamli komponenti – neyrotoksin umurtqali va umurtqasiz hayvonlarning sinaptik signallarini bo�g�ib qo�yadi. Umurtqalilar sinapslariga zahar qaytishli ta’sir etsa, umurtqasizlarga, aksincha, qaytmaydigan ta’sir ko�rsatadi. Bu toksinning molekula og�irligi M-1000 ga barobar.

Argiopa (Argiope lobata). O�rtacha kattalikdagi o�rgimchak, urg�ochisining bo�yi 13-15 mm, qorni oqish rangda, qorin chekkalarida oltita qoramtir chuqurchalar mavjud. To�rdan to�qilgan ini g�ildirak shaklida bo�ladi. Kavkaz, Qozog�iston, O�rta Osiyo cho�l va sahrolarida tarqalgan.

Zahari umurtqali va umurtqasiz hayvonlarni falaj qilib qo�yadi. Umurtqasizlarning glutamatergik sinapslariga qaraganda umurtqalilarning xolinergik senapslari mazkur zahardan taxminan 30 karra kamroq ta’sirlanadi.

Zahar tarkibida yuqori molekulali komponent bo�lib, u presenaptik ta’sir ko�rsatadi. Kichik molekulali komponent – argeopin postsenaptik ta’sirni bo�g�ib qo�yadi. Argeopin uchun: M-636.

Erezus (Eresus niger). O�rtacha hajmdagi (9-16 mm) o�rgimchak urg�ochisini qorni qoramtir rangda, erkagini ust tomoni qizg�ishqo�ng�ir bo�lib, to�rtta qora dog�i bor. O�rta Osiyoda tarqalgan, yerda uya qurib toshlar orasida yashaydi.

Yemishi asosan qo�ng�izlardan iborat. Ko�p tarqalgan joylarda 100 m

ga 3–4 ta o�rgimchak to�g�ri keladi.

Odamni tishlaganda kuchli og�riq paydo bo�ladi, chaqqanida uning xeliseri terining ostiga kirib ketadi va yirik tomchilar shaklida zahar oqib tushadi. Tishlagan joyida qattiq og�riq paydo bo�ladi va tezgina karaxt bo�lishga o�tadi. Harakat qilishda qiyinchiliklar kuzatiladi hamda 2-3 kungacha o�rgimchakning tishlagan joyida og�riq davom etadi.

Zahari amaliyotda o�rganilmagan.

Yerto�la o�rgimchak (Segestria florentina). Rangi sarg�ish-jigarrang yoki och jigarrang, qora dog�lari bor. Asosan Qrimda, Kavkazda tarqalgan. Toshlar orasida, daraxt tanalarida yashaydi. Tunda va kunduz kuni faol, o�ljasini ushlaganda sakrab tashlanadi va tezgina uyasiga bekinadi. Hayvonlarni tishlaganda spazma tomir tortish, shol bo�lish kabilar kuzatiladi, so�ng jonivor halok bo�ladi.