Меҳнат ўқитиш методикаси

Malaka – bu ma’lum miqdordagi mashq va usullar bajarilganda ko�nikmadan sakrab o�tish degan ma’noni anglatadi. Shuning uchun mazkur ko�nikma agarda malakani yuzaga keltirishni nazarda tutgan mashq va usullar to�g�ri tuzilgan bo�lsa, u to�g�ri malakaga aylanishi mumkin. Biroq malakaning takomillashuv darajasi o�qitishning turli bosqichlarida turlichadir. Uning strukturasi ham o�zgaruvchandir. Mashqlar jarayonida o�quvchilar bajarayotgan harakatlar murakkablashib borgan sari, asta-sekin oddiy malakalarning murakkab malakalarga birlashuvi sodir bo�ladi.

Shu bilan birga barcha ko�nikmalar malakaga aylanavermaydi. Faqat faoliyatning u yoki bu turini, uning ayrim harakatlarini bajarishning texnik tomonigina avtomatlashadi. Faoliyatning o�zi ongli, ya’ni murakkab ko�nikma bosqichida davom etaveradi, bu ko�nikma tarkibiga ko�pgina elementar malakalar (o�lchay bilish, asboblarni ishlata bilish va boshqalar) kiradi.

Malaka o�quvchilarni bilim bilan qurollantirish jarayoni uzviy bog�liq holda shakllantiriladi va asosan ana shu bilimga tayanadi.

Bilimga tayanmay, faqat boshqalarning harakatlariga mexanik taqlid qilish asosida egallangan malaka texnikaga oid malaka bo�lolmaydi. Bu tor ma’nodagi malakadir. Ikkinchi tomondan, mehnat malakalari va ko�nikmalarini faqat fikrlash bilan shakllantirib bo�lmaydi, buning uchun ma’lum darajada davomli mashq qilish zarur, eng asosiysi o�quvchilarning amaliy mehnat faoliyatida qatnashishlaridir.

Mehnat ko�nikma va malakalarini shakllantirish quyidagi asosiy bosqichlardan tarkib topadi:

a) kirish instruktaji;

b) mehnat harakatlarini sinov uchun qilish;

d) ish harakatlari;

e) yakun chiqarish.

Kirish instruktaji bo�lajak ishni bajarish usullarini, qo�llanadigan asboblar, mexanizmlar, materiallarning ko�rsatilishini o�ziga biriktirgan og�zaki tushuntirish metodi bilan yoki tarqatma material sifatida yozma, yozma grafik va grafik hujjatlardan, ularning strukturasi hamda qo�llashning xususiyatlarini og�zaki tushuntirishni qo�shgan holda namoyish etish metodidan foydalanib o�tqazilishi mumkin.