Беларуская лiтаратура

Гневам напяты yвесь, шыбуе праз пнi i калоды.

Але, як i ва yсякiм выдатным мастацкiм творы, змест паэмы выходзiць далёка за межы толькi апiсання палявання на ляснога звера. У паэме перадаецца абагульнены лёс краiны, лёс народа. Для Мiколы Гусоyскага зубр увасабляy сiлу, моц i прыгажосць роднай зямлi. “Пушчанскi рыцар” паказаны магутным, велiчным, неyтаймаваным, высакародным, ён нiбыта выступае абаронцам усiх пакрыyджаных, занядбаных, абаронцам, якi гатовы прынесцi сябе y ахвяру, загiнуць у няроyнай барацьбе дзеля таго, каб жыy дух беларускiх лясоy.

Гэта вобраз-алегорыя. Аднак паэт не апiсвае самой смерцi волата беларускай пушчы. Усiм ходам свайго паэтычнага аповеду аyтар iмкнецца сцвердзiць жыватворную сiлу беларускай зямлi, яе неyмiручы дух, нязломнасць, велiч i духоyнасць народа, пра якi паэт кажа, што духоyныя “скарбы свае людзi гэтай зямлi на золата нават не прамяняюць”.

Паэма сведчыць, што y беларускай паэзii таксама шырока выкарыстоyвалася лацiнская мова, якая была найбольш распаyсюджанай у Еyропе y Сярэднiя вякi, з’яyлялася i y ВКЛ мовай навукi i культуры.

На лацiнскай мове Мiкола Гусоyскi напiсаy яшчэ гiстарычную паэму “Новая i славутая перамога над туркамi y лiпе нi месяцы” (1524), з-пад пяра паэта выйшаy таксама твор у вершаванай форме “Жыццё i подзвiгi святога Гiяцынта” (1525).

Пытаннi для кантролю

1. Чым славiцца эпоха Адраджэння?

2. Якую ролю адыграла эпоха Адраджэння y развiццi yсяго чалавецтва?

3. Якiх сусветна вядомых дзеячаy эпохi Адраджэння вы ведаеце?

4.

 Назавiце беларускiх дзеячаy эпохi Адраджэння.

5. У якiх умовах пачыналася станаyленне yласна беларускай лiтаратуры? Назавiце яе асноyныя жанры.

6. Гiстарычнае значэнне дзейнасцi Францыска Скарыны – першадрукара i асветнiка, яго роля y пашырэннi асветы, стварэннi прыгожага пiсьменства, кнiгадрукавання на Беларусi.

7. Ахарактарызуйце значэнне творчасцi Мiколы Гусоyскага y агульнаеyрапейскiм кантэксце.

Лiтаратура XVII–XVIII стст.

Барока. Класiцызм. Асветнiцтва

У канцы XVI–XVIII ст. у Еyропе шырокае распаyсюджанне атрымаy стыль, названы “барока”, якi спачатку ахапiy архiтэктуру i выяyленчае мастацтва, а пазней i iншыя вiды творчасцi. Барока стала своеасаблiвай формай Контррэфармацыi. У мастацтве yзнiкалi новыя выяyленчыя тэндэнцыi, метады i прыёмы, своеасаблiвыя падыходы да раскрыцця рэчаiснасцi. Усё мацней заяyляла аб сабе перавага формы над зместам.