Беларуская лiтаратура

Эпоха стылю барока характарызуецца пэyнай элiтарнасцю жанраy, iмкненнем да знешнiх эфектаy, пышнасцi, вiдовiшчнасцi, параднасцi, да таго, што абавязкова павiнна yразiць чалавека, пакiнуць след у ягонай душы. У мастацтве назiралася захапленне новаyвядзеннямi, вычварнасцю форм, праяyлялася жаданне здзiвiць нагрувашчаннем розных стыляy, змяшэннем фарбаy: “наварочана, накручана”, “фарба фарбаю атручана”.

Тэрмiн “барока” паходзiць ад iтальянскага слова “barocco”, што азначае “вычварны, дзiyны”.

Неверагоднасцi y мастацтве барока хапала ва yсiм: у форме, змесце, стылi. У лiтаратуры гэта праяyлялася y змяшэннi рэальнага з iрэальным, перапляценнi свету iлюзорнага з канкрэтна рэалiстычным i побытавым, адлюстраваннi кантрастаy сапраyднага i yяyнага, засiллi пачуццёвасцi, выяyленнi драматызму дзеяння аж да паказу трагедыйнасцi становiшча персанажаy.

Барока на Беларусi y лiтаратуры дало штуршок для развiцця школьнай драмы, iнтэрмедый, парадыйна-гуманiстычнай i сатырычнай паэзii, iранiчнай i саркастычна-з’едлiвай прозы, жартоyных пераказаy незвычайных прыгод у лесе, у панскiм двары, алегорый “вандроyных сюжэтаy”.

Нараджаyся беларускi народны лялечны тэатр – батлейка. Шырока yкаранялася y свядомасць народа меладычная i эмацыянальна-пачуццёвая песенна-iнтымная лiрыка, якая шырока распаyсюджвалася i ахоплiвала розныя слаi насельнiцтва, людзей самых розных узростаy, ад юнакоy i дзяyчат да асоб сталага веку.

Гармонiя чалавека i свету па-ранейшаму прыцягвала yвагу творцаy, з’яyлялася мерай духоyных каштоyнасцей. Але y формах падачы матэрыялу назiралася yжо большая вольнасць думак i пачуццяy. У стылi барока актыyна выкарыстоyвалiся алегорыя, ускладненасць метафар, адбывалася перанасычэнне эпiтэтаy, параyнанняy, гiпербалiзацыя падзей i вобразаy. Але не y гэтым была адметнасць часу, а y тым, што творы мастацтва ставiлi задачу “прабiцца” да пачуццяy чалавека, апелявалi да эмоцый, да людскiх адчуванняy, а гэта значыць, што yздзеянне такога мастацтва на фармiраванне светапогляду самой асобы y значнай ступенi павышалася.

Гэта быy час развiцця дыдактычна-фiласофскай лiрыкi, аратарскай прозы. На першы план выходзiлi павучальны змест, маральны аспект. Адбывалася прамое цi yскоснае адмаyленне Адраджэння i Рэфармацыi.