Беларуская лiтаратура

Але цi можа быць зашмат народнага духу, каларыту yвогуле y любым творы мастацтва?

Вусная паэтычная творчасць беларускага народа – тая глеба, на якой развiваецца прафесiйная лiтаратура, яе асноyныя i найбольш жыватворныя пласты.

Фальклор – жывая творчасць народных мас, узлёт чалавечага духу. У казках, легендах, паданнях праявiлiся векавая мудрасць народа, яго прыродны розум. Як вядома, мудрасцю засноyваецца дом, а розумам сцвярджаецца. Дом беларускай мастацкай лiтаратуры заснаваны на трывалым падмурку.

З трох названых першакрынiц пайшло станаyленне самых старажытных жанраy лiтаратуры – летапiсна-апавядальных твораy.

Шмат у iх было павучальнага i мудрага, багата жывога i трапяткога чалавечага пачуцця, урокаy жыцця i канкрэтных настаyленняy часу. У старажытных летапiсах мы знаходзiм i yласна лiтаратурныя творы, якiя сталi пачаткам многiх гiстарычных жанраy, бо расказвалi пра важнейшыя падзеi, што былi звязаны з ваеннымi паходамi, з барацьбой супраць знешнiх ворагаy. Летапiсцы апавядалi пра свой час, падавалi гiсторыю знатных родаy, апiсвалi прыродныя з’явы.

Ад антычнасцi да сярэднявечча

Антычнасць – старажытная культура Грэцыi i Рыма. Паняцце “антычнасць” даволi шырокае, яно yключае цэлую эпоху, калi зараджалiся i закладвалiся асновы дзяржавы i права, прынцыпы свабоды i дэмакратыi, выпрацоyвалiся законы роyнасцi памiж людзьмi, якiя маглi вылучацца найперш сваiмi прыроднымi якасцямi – фiзiчнай сiлай, гнуткасцю розуму, кемлiвасцю, дасцiпнасцю, гумарам, мудрасцю, адкрытым характарам.

Гэта была эпоха культу Чалавека, росквiту яго разумовых i фiзiчных здольнасцей, дадзеных яму мацi-прыродай У названы перыяд iнтэнсiyна развiваецца фiласофская думка (Сакрат, Платон, Арыстоцель), шмат зроблена y станаyленнi выяyленчага мастацтва (Праксiцель, Фiдзiй, Лiсiп), архiтэктуры, тэатра. У эпоху Антычнасцi значных вяршынь дасягае лiтаратура, з’яyляюцца выдатныя майстры слова – Гамер, Гесiёд, Сапфо, Вергiлiй, Авiдзiй. Матэрыяльная i духоyная культура Антычнасцi сталi падмуркам, на якiм развiвалася yся еyрапейская навука, адукацыя, лiтаратура i мастацтва.

Традыцыi грэчаскiх трагедыi, камедыi, сатыры, лiрыкi (байка, эпiграма, мадрыгал) ляжаць у аснове сучасных твораy. Антычны свет даy людзям Алiмпiйскiя гульнi, класiчны тэатр, усталяваy выдатную сiстэму адукацыi, пакiнуy высокiя yзоры мастацтва. У той час узнiклi брукаваныя дарогi, амфiтэатры, iпадромы, з’явiyся цырк, былi пабудаваны магутныя масты, у рэлiгiйным богаслужэннi yкаранялiся хоры, дыялогi.