Беларуская лiтаратура

У зямным паэт бачыць незямное, схiляючыся y пашане перад чалавекам i Богам, у зорках i дрэвах, снегавых завеях i веснавым цвеце, у маладых парываннях i народнай памяцi, у барацьбе святла i ценю – будучыню Беларусi.

Такiм чынам, у ХХ ст. беларуская лiтаратура yвайшла yзмужнелай, распрацаванай у жанравых i стылёвых адносiнах, псiхалагiчна заглыбленай, папаyняючы агульныя здабыткi еyрапейскай i сусветнай культуры.

Лiтаратурны рух на Беларусi y 20-30-я гады ХХ ст.

Вялiкiм ажыyленнем лiтаратурнага жыцця i актыyнымi iдэйна-мастацкiмi пошукамi характэрныя 20-я гады ХХ ст.

Гэта быy бурлiвы час, час перамен, намаганняy адразу вырашыць усе праблемы мастацкага спасцiжэння рэчаiснасцi, “адкрыць” неадкрытае раней. Аднак пiсьменнiцкiя сiлы панеслi страты: 25 мая 1917 г. у Ялце памёр М. Багдановiч.

Янка Купала пэyны час жыy у Смаленску. У 1919 г. ён пераехаy у Мiнск, дзе яму давялося перажыць не адну змену yлад, не адну акупацыю. Прыходзiлi i адыходзiлi з беларускай зямлi кайзераyскiя захопнiкi, пэyны час тут панавалi белапольскiя акупанты, а затым на доyгiя гады yсталявалiся на нашай зямлi бальшавiцкiя, савецкiя парадкi.

Я. Купалу было нялёгка прыстасоyвацца да новых улад i да новых абставiн. Глыбока перажываy паэт за лёс беларускага народа, трывожыyся за будучае Бацькаyшчыны. Шмат давялося перанесцi пакут i страт народнаму паэту i y асабiстым плане на яшчэ даволi працяглай жыццёвай дарозе свайго шчымлiва-балючага лёсу. Былi, несумненна, i светлыя хвiлiны жыцця, але скруха i трывога не пакiдалi паэта праз многiя гады y апошнiя перыяды жыцця i творчасцi.

Калi заканчвалася Першая iмперыялiстычная вайна, Якуб Колас знаходзiyся на Румынскiм фронце, цяжка хварэy, дэмабiлiзаваyся, жыy пад Курскам, на радзiме жонкi, Марыi Дзмiтрыеyны Каменскай, дзе працаваy настаyнiкам, iнспектарам народных вучылiшч. У Мiнск Я. Колас пераехаy толькi y 1921 г., адразу пасля таго, як Мiнск быy канчаткова вызвалены ад iнтэрвентаy.

Цiшка Гартны y Петраградзе выдаваy газету “Дзяннiца”, затым быy сакратаром Белнацкама пры Наркамаце РСФСР, прымаy актыyны yдзел у станаyленнi савецкай улады на Беларусi. Максiм Гарэцкi стала супрацоyнiчаy у газетах “Звязда” i “Известия Смоленского Совета”. Вядомы паэт Алесь Гурло жыy у Петраградзе. У 1921 г. з Сiмбiрскай губернi, дзе, далёка ад радзiмы, ён працаваy настаyнiкам, на Беларусь вярнуyся старэйшы паэт Янка Журба.