Беларуская лiтаратура

Гэта быy час з’яyлення буйных эпiчных палотнаy. Пiсалiся эпапеi, раманы, аповесцi, паэмы пра змаганне беларускага народа з фашызмам. Прыкладам можа быць раман-эпапея М. Лынькова “Векапомныя днi”, якi ставiy эпахальную задачу – паказаць панараму барацьбы беларускага народа з нямецка-фашысцкiмi захопнiкамi на фронце, у тыле, у партызанах, ахапiyшы падзеi мiнулай вайны як мага шырэй. Раман I. Мележа “Мiнскi напрамак” таксама аб вайне, аб аперацыi “Баграцiён”, што завяршылася вызваленнем Беларусi ад чужынцаy.

Аб разгортваннi партызанскай барацьбы – раманы I. Гурскага (“У агнi”), М. Ткачова (“Згуртаванасць”), А. Кулакоyскага (“Расстаёмся ненадоyга”), Т. Хадкевiча (“Рэха y гарах”), аповесцi У. Карпава, А. Мiронава, У. Шахаyца, запiскi yдзельнiкаy партызанскага руху В. I. Казлова, В. I. Лiвенцава, М. П. Каралёва, п’есы К. Губарэвiча (“Брэсцкая крэпасць”), А. Кучара (“Гэта было y Мiнску”). У паэзii звярнулi на сябе yвагу кнiгi вершаy М. Танка (“На камнi, жалезе i золаце”, “Каб ведалi”), П.

Броyкi (“Дарогай жыцця”), паэмы А. Куляшова (“Толькi yперад”), А. Зарыцкага (“Залатое дно”).

Паступова ваенная тэматыка саступала месца мiрным тэмам. Для дзяцей пiсалi А. Якiмовiч, У. Краyчанка, М. Гамолка, К. Кiрэенка. Стваралiся апавяданнi пра асушэнне балот i будаyнiцтва гiдраэлектрастанцый, пра заможнае жыццё калгаснiкаy (“Пяюць жаваранкi” К. Крапiвы). Аднак у творах аб сучаснасцi назiраyся вiдавочны перакос у бок iдэалiзацыi. Уплыy даваеннай традыцыi y лiтаратуры значна аслабеy.

З’явiyся шэраг твораy, у якiх жыццё пасляваеннай вёскi i горада прыхарошвалася, малявалася светлымi фарбамi. Сяляне жылi y зямлянках, у калгасах не аплочвалiся працаднi – нi рублём, нi хлебам. Людзi галадалi, аралi калгасны палетак, упрагаючыся y плуг, цi сеялi, цягнучы за сабою барану. Такой была рэчаiснасць. А лiтаратура выдавала жаданае за рэальнае, нiбыта даyно залечаны yсе раны, людзi жывуць у дастатку. Так нарадзiлася “тэорыя бесканфлiктнасцi”, паводле рэцэптаy якой паyсядзённае жыццё паказвалася y ружовым святле.

Нават лепшыя творы не былi пазбаyлены yплываy названай тэорыi. Асудзiyшы яе на словах, беларуская лiтаратура, па сутнасцi, яшчэ доyга не магла пераадолець яе разнастайных праяyленняy. Несумненна, што “тэорыя бесканфлiктнасцi” была спараджэннем атмасферы пасляваеннага часу, новым “вiтком” культу асобы, калi падганялася пад iдэалагiчныя догмы рэальнае жыццё.