Беларуская лiтаратура

Ад народнага лубка, анекдота, звычайнай бытавой сцэнкi, якая адбывалася y праслаyленай сваiмi неверагоднымi здарэннямi вёсцы Галаскi, адштурхоyваецца празаiк К. Чорны y апавяданнi “Вялiкае сэрца”, каб раскрыць самабытнасць, арыгiнальнасць, мужнасць беларускага нацыянальнага характару.

Незалежнасць сённяшняй Беларусi асветлена Вялiкай Перамогай. Менавiта за важкi yклад у разгром нямецка-фашысцкiх захопнiкаy i значныя страты, што панесла наша краiна y гады вайны 1941–1945 гг., Беларусь была надзелена правам суверэннага голасу y Арганiзацыi Аб’яднаных Нацый, якая yтварылася на канферэнцыi y Сан-Францыска.

Адным з удзельнiкаy канферэнцыi быy беларускi пiсьменнiк Мiхась Цiханавiч Лынькоy, подпiс якога стаiць пад устаноyчым дакументам гэтай уплывовай арганiзацыi свету.

Беларусь шмат вынесла на сваiх плячах. Значны yклад ва yвекавечанне бессмяротнага подзвiгу народа yнесла беларуская мастацкая лiтаратура, якая yжо y суровыя днi лiхалецця раскрывала вызваленчы характар народнай вайны, паказвала непераможнасць духу беларусаy, прагу Беларусi да незалежнасцi.

Першае i другое пасляваенныя дзесяцiгоддзi

Пасля Вялiкай Айчыннай вайны беларуская лiтаратура yваходзiла y мiрны час моцна абяскроyленай. Са звыш 500 маладых аyтараy, якiя прыйшлi y лiтаратуру y “маладнякоyскi перыяд”, у паэзii, прозе, драматургii, крытыцы, публiцыстыцы пасля вайны налiчвалася не больш за 50. Многiх беларускiх пiсьменнiкаy страцiла лiтаратура y гады рэпрэсiй, iншыя загiнулi на фронце.

У вераснi 1949 г. адбыyся другi з’езд пiсьменнiкаy Беларусi, якi падвёy вынiкi развiцця беларускай лiтаратуры пасля першага з’езда, за 15 гадоy.

Некаторыя з тых пiсьменнiкаy, хто пачынаy у 20-я гады ХХ ст., адышлi ад лiтаратуры, бо лiтаратура па-ранейшаму была “гарачым цэхам”, справай небяспечнай.

Што займала y гэты перыяд майстроy слова? Мiрная праца па адбудове роднага краю, якi быy разбураны y вайну, услаyленне гераiзму воiнаy i партызан у барацьбе з нямецка-фашысцкiмi захопнiкамi, агiтацыя за мiр – вось асноyныя тэмы y лiтаратуры таго часу.

У творах апявалася дружба народаy СССР, гучалi матывы “yсяленскай” радасцi, планетарнай урачыстасцi. Аднак у лiтаратуры yжо адчувалiся павевы “халоднай” вайны, калi жыццё народаy розных краiн, якiя яшчэ yчора выступалi адзiным фронтам супраць сумеснага ворага – гiтлераyскага фашызму, – падавалася y розных фарбах, калi чорнай фарбы не шкадавалi дзеля паказу капiталiстычнага свету, а сацыялiстычная рэчаiснасць малявалася y ружовых колерах.