Беларуская лiтаратура

З твора y твор пераходзяць своеасаблiвыя маральныя высновы, заключэннi пра жыццё чалавека, этычныя канцэпцыi паводзiн персанажаy, адметныя “законы” чалавечага быцця тыпу: “прайсцi праз усе выпрабаваннi i застацца чалавекам”, “не загубi чалавечае y чалавеку”, “не здрадзь”, “не спрабуй выратавацца сам за кошт чужога жыцця”, “не падманвай самога сябе”, “не хавайся”, “жывi жыццём сваiх падначаленых”, “лепш весцi y атаку, чым гнаць на вышыню”, “перамога любой цаной – ганебная перамога”, “не забывайся нiколi раскопваць кар’ер сваёй памяцi”, “не yсё няясна y тумане…” i г.

“У дачыненнi да праблем мiнулай вайны, – пiсаy В. Быкаy, – лiтаратура павiнна праявiць крыштальную праyдзiвасць i шчырасць. Толькi праyдзiвыя i да канца асэнсаваныя сведчаннi мiнулай вайны могуць саслужыць чалавецтву патрэбную службу… Абавязак кожнага сведкi i yдзельнiка мiнулай вайны – гаварыць толькi праyду, якой бы горкай яна нi здалася, будучы пры гэтым бязлiтасным у сваёй шчырасцi”.

Сярод твораy таго часу звяртаюць на сябе yвагу аповесцi I.

Выпадае са звыклага рада традыцыйнасцi фiласофска-iнтэлектуальная проза (цыкл апавяданняy Я. Сiпакова “Жанчына сярод мужчын”, твор А. Карпюка “Сучасны канфлiкт”), у якой ажываюць шчырыя чалавечыя пачуццi, дзе гаворыцца пра вернасць i здраду, калi для кожнага персанажа “yчарашняга не вернеш”, таго трапяткога, першаснага, самага моцнага пачуцця кахання, якое героi хацелi б захаваць у душы назаyсёды. Раман А.

Вяртанне да каранёy i асэнсаванне сучаснасцi – гэта якраз тыя дзве тэндэнцыi, якiя i з’яyляюцца галоyнымi y сённяшняй беларускай лiтаратуры. Творцы мастацкага слова знаходзяцца на шляхах асэнсавання гiстарычнага i сучаснага быцця беларускага народа.

Ваенная тэма y беларускай лiтаратуры

У беларускай лiтаратуры y пасляваенны час надоyга i трывала запанавала ваенная тэма. Тэма вайны, цяжкай, непасiльнай, што руйнавала не толькi хутары, вёскi, гарады, але i звыклы лад жыцця, душы людскiя, была, бадай, адзiным абсягам, дзе галоyным стаy паказ гераiзму i патрыятызму народа y святой справе абароны роднай зямлi ад чужаземных захопнiкаy.

Доyгi час вайна малявалася y лiтаратуры як супрацьстаянне двух светаy, дзвюх iдэалогiй – духоyнасцi i бездухоyнасцi, як выяyленне каштоyнасцi чалавечага жыцця, як яшчэ адна спроба зразумець магчымасцi чалавека y вiрлiвых катаклiзмах ХХ ст.