Беларуская лiтаратура

У сваiх раманах пiсьменнiк нiбыта раскрыy формулу iснавання народа Заходняй Беларусi. Бацькаyшчына – гэта бацькоyская зямля, надзел, бацькоyскi кут – хата, жытло, зямля, поле, тое, што ад нараджэння, змалку павiнна належаць чалавеку якi з гэтай зямлiцы кормiцца, на якой жыве. А тут бацькаyшчына становiцца чужой, не сваёй, навiсае пагроза зусiм яе страцiць, з-за чаго гераiня iдзе на неверагодны yчынак, хiтрасцю перапiсвае спадчыну, а сама адважваецца на смяротны грэх – зводзiць са свету свякроy i залоyку, апаiyшы iх чэмерам.

Ноччу y адрыне яны памiраюць у пакутах, што не застаецца таямнiцай для вёскi.

Раманы В. Адамчыка – пра адвечныя сувязi чалавека з роднай зямлёй i яе людзьмi.

“Агульнанацыянальныя адзнакi” (В. Каваленка) даyно зацiкавiлi В. Адамчыка. Ён з пакалення беларускiх празаiкаy, што дало лiтаратуры такiя вядомыя iмёны, як Іван Пташнiкаy, Іван Чыгрынаy, Барыс Сачанка, Алесь Адамовiч, Мiхась Стральцоy. Гэтыя аyтары разам з непасрэднымi сваiмi папярэднiкамi, такiмi як Іван Мележ, Іван Шамякiн, Янка Брыль, Васiль Быкаy, спрыялi сваёй творчасцю буйному росту беларускай лiтаратуры.

Новыя жанрава-выяyленчыя мажлiвасцi “дэманструе” y iнтэлектуальнай прозе Янка Сiпакоy. Творы яго не толькi пра тое, што было (гiстарычная тэма), што ёсць (рэалiстычна-канкрэтная, бытавая тэма), але найперш пра тое, што можа быць. У апавяданнях нiбы мадэлiруецца жыццё герояy, распавядаецца пра тое, што можа быць, калi чалавек зробiць той цi iншы крок, ажыццявiць свой учынак. У творах паказваюцца не тыповыя характары y тыповых абставiнах, як таго патрабуе тэорыя рэалiстычнага мастацтва, а нешта iншае.

Гэта iншае якраз можна сфармуляваць так: пiсьменнiк раскрывае створаныя логiкай мастацкага yяyлення характары персанажаy i yчынкi, iм прадыктаваныя, у лагiчна верагодных абставiнах.

Вось сюжэт такога твора. Муж так любiy жонку, так раyнаваy яе, што, калi прыйшла небяспека i яму трэба было нечакана развiтацца з жыццём, ён, раздумаyшыся (“мяне не будзе, а яна застанецца тут, з гэтымi… супернiкамi”), вырашыy i яе забраць з сабою на той свет.

Выдаy яе фашыстам (падзеi адбывалiся y гады вайны). Лёс распарадзiyся такiм чынам, што жонка з прыёмным сынам загiнулi, а ён застаyся жыць. Па-свойму парадаксальная сiтуацыя.

З таго часу Вазьмiцель (так завуць галоyнага героя) кожны год – увосень, узiмку, летам – едзе y адну i тую ж вёску, усё y адну i тую ж хату, да жончынай сястры, каб дапамагчы ёй па гаспадарцы i хоць чым “замалiць” свае былыя грахi.