Вясковыя гісторыі. Дваццаць год апасля

Суседзi кiдалiся з дапамогай, але старая аднекiвалася:

– Не магу я y хаце днямi сядзець! Хоць у магазiн схаджу. З людзямi пагутару, навiны пачую. Цяжка, але што зробiш? Хоць такая забава.

Нiкуды, акрамя як у магазiн Дуся больш не хадзiла. Большую частку яна сядзела y хаце, паглядая на навакольны свет параз вакенца. Тэлевiзар у Дусi быy, але там згарэла нейкая лямпа. Валерка, Дусiн сын, некалькi разоy вазiy яго y рамонт, ды там кожны раз казалi, что такiх лямп ужо даyно няма. Трэба купляць новы тэлевiзар. Ды дзе yзяць на яго грошы? Ды i бачыла Дуся дрэнна.

Ды i глядзець асаблiва нечага. Вось i бавiла старая час назiраннем за тым, што тварылася за вакном.

А сонца палiла няшчадна. На небе нi хмаркi, нi воблачка, нi намека на тое, што гарачыня спадзе.

– Згарыць усе, – разважала Дуся. – Мне што, а y людзей гароды! Калi дажду не будзе, згарыць бульба. А як жа без яе? Без яе нiяк. У нас усе так – то залье, то засушыць. Анiякага парадку не стала. Балоты асушылi, перапахалi, лясы павыкарчавалi.

Вось прырода i мсцiць. Мне што? Я свае аджыла. А вось людзям як далей жыць? Вунь, што на свеце робiцца! У нас пекла, а y Афрыцы снег. Калi такое было, каб у чэрвенi чарнiцы збiралi?

Дуся сумна yздыхнула, дастала з торбачкi мяшэчак.

– Светка зараза – ламачча наклала! – абурылася старая, даставая з мяшэчка пячэнне. – А што ей? Ей абы прадаць. Не дагледзеш, накладзе абы-чаго. Вось калi Нiнка працавала, дык тая i пакажа, i параiць, што браць, а што не. А гэтая… Думае, калi старая, то i абмануць можна.

Старая… Памiраць трэба. Толькi штосьцi божачка пра мяне забыyся. Не жадае мяне да сябе прыбраць. Маладыя вунь памiраюць, а я жыву. Пераблыталася yсе. Дзецi нараджацца не хочуць, старыя памiраць.

Дуся задумлiва паглядзела на неба.

– Хаця y такую спеку памiраць дрэнна. І yзiмку дрэнна. Вось па восенi, калi будзе суха, можна. Ды i кветак у восенi шмат. Хаця, якiя мне там кветкi? Вяночак просценькi i досыць. Трэба Валерцы пра дамавiну напомнiць, а тое зрабiць забудзецца.

А пакупны не хачу. Маркаyну хавалi y пакупным. Дык i вузкi, i доyгi. А я хачу, каб па мне быy. Ды яшчэ пару бутэлек гарэлкi прыкупiць трэба, а то на памiн не хопiць. Куды-куды, а на памiн усе прыцягнуцца…

Дуся смакавала пячэнне.

– Не дагледзела, вось i паклала Светка ламанага. Вось i жыцце y мяне такое ж ламанае i няyдалае, як гэта пячэнне. Дзяцей выгадавала… Унукi выраслi… Нiкому не патрэбна стала… Саме сабой не патрэбна… Цяжка… Ды яшчэ y такое пекла.