Вясковыя гісторыі. Дваццаць год апасля

Дыхаць нечым… Сэрца шчэмiць…

Дуся падхапiла торбачку, паднялася з лаyкi, кiнула тужлiвы позiрк на неба i накiравалася y хату.

А на небе дзесьцi ля гарызонту расплылася танюсенькая шызая палоска. Яна павольна, быццам збiраючыся з сiламi, разлiвалася па небасхiлу, даруя надзею на доyгачаканы дождж. Але дажду не было.

Яшчэ два тыднi людзi, жывелы, раслiны пакутвалi ад спекi.

Яшчэ два тыднi млелi, задыхалiся, прэлi.

А потым зарадзiлi дажджы.

Ажно да самой восенi.

Чарнiчная лiхаманка

У тое лета казалi – дзе чарнiчнiк, там i чарнiцы.

Па вясне мяркавалi, што селета ягад не будзе, ды памылiлiся. Чарнiц было столькi, што аж цямнела y вачах.

Знойдзеш лапiну, сагнешся, пачнеш шоргаць буйныя, зпешчаныя лiпеньскiм сонейкам ягады, кiнеш позiрк у бок, а y дзвюх шагах побач ягады яшчэ буйнейшыя, яшчэ прыгажэйшыя. Кiдаешся туды. Шорг, шорг… А вунь на пагорку зусiм лiсця з-за ягад не бачна. Ты туды. А там у ямiне пад ялiнай iх яшчэ больш…

Так i скокаеш па лесе, шукаючы, дзе ягады паболей, ды папрыгажэй.

Гадзiны з дзве пабегаеш, потым плюнеш, сядзеш на адным месцы i нетаропка набярэш свой посуд, лаячы сябе за тое, што дарма страцiy час, бегаючы па балоце.

Сонца яшчэ не перакулiцца за поyдзень, а ты yжо цягнешся дадому з поyнымi ведрамi. Хаця, якое там дадому! У тое лета зрэдку хто даносiy лясны скарб да хаты. Па большай частцы накiроyвалiся адразу да Вуcцiнавiча. Той абсталяваy стары сарайчык пад прыемны пункт, дзе i прымаy ягады – чарнiцы, бруснiцы, журавiны. І сыпалiсь y пластыкавыя скрынкi ягады, перамешаныя з лiсцем i сасновымi хваiнкамi, абагрэтыя сонейкам i чалавечымi рукамi.

І нiхто не шкадаваy сваiх намаганняy. Было чаго! Яшчэ назбiраем. Ды i навошта сабе столькi? Яшчэ з мiнулага лета y падвалах стаяць некранутыя слоiкi з варэннем, кампотамi. Чарнiцы ж не вiшнi, не клубнiцы. Ахвотчыкаy на iх мала.

Вось i неслi ягады адразу на нарыхтоyчыя пункты. Грошы напачатку там давалi невялiкiя, але ж лiшняя капейка y гаспадарцы не перашкода. Ды i чымсцi трэба было заняць рукi, пакуль на гародах раслi, зелянелi, налiвалiся, чакалi свайго часу бульба, морква, буракi.

Вось i цягнулася да лесу з ранку да вечара чарада нарыхтоyшчыкаy. Хто паасобку, хто напару, а хто i yсей сям’ей.

Ішлi y лес – глядзелi, колькi сення Вусцiнавiч нацарапаy на прылепленай да сцяны сарайчыка паперыне. Кумекалi – здаваць сення, цi пачакаць да заyтрага. Мо, заyтра больш даcць. Але ж, вяртаючы з лесу, вырашалi не чакаць магчымага павышэння кошту.