Сляды волатаў

У восем гадзiн раскрыецца вадзяная лiлiя, а y дзевяць – кiслiца y лесе…

Пасля абеду кветкi пачынаюць засынаць. Першым згорнецца раннi казлабарод, за iм дзьмухаyцы, казялец, стане толькi зялёным iльняное поле, але да самага заходу сонца будуць цешыць вока кветкi шыпшыны.

Бачыце, каб даведацца, колькi гадзiн, не абавязкова нават ладзiць клумбу, трэба толькi ведаць кветкi i запомнiць, калi яны прачынаюцца i засынаюць.

Вядома, кветкавы гадзiннiк не такi дакладны, як iншыя прыдуманыя чалавекам. Ды i працуе ён толькi y сонечнае надвор’е.

Але ж карыстацца iм цiкава, бо мiжволi пазнаёмiшся з рознымi кветкамi. І чым будзеш больш iх ведаць, тым дакладней вызначыш час.

Хто на балоце жыве

На Беларусi амаль сем тысяч балот, яны займаюць тэрыторыю большую за два з палавiнай мiльёны гектараy. Балоты – гэта тарфяныя глебы таyшчынёй тры i болей метры, перанасычаныя вiльгаццю. Хто жыве на балотах? Балотныя птушкi, найбольш кулiкi. У народзе i прымаyка ёсць: «Кожны кулiк сваё балота хвалiць».

ГАРШНЕП – самы маленькi i самы нешматлiкi кулiк, якi любiць нашы паyночныя балоты.

Велiчынёй ён з дзiцячы кулачок. Як ва yсiх кулiкоy, у яго даyгаватая дзюба i гэткiя ж ножкi. Дзюба даyгаватая, каб з балотнай гразi ежу даставаць. Галава i спiна y яго чорныя, бакi светла-рыжыя, калi спалохана yзлятае, крычыць «чы-вiк». Умее добра хавацца, яго не часта yгледзiш. Гняздо робiць на балотных купiнах. Нясе тры-чатыры яйкi, з якiх вылуплiваюцца птушаняты.

БАКАС – удвая большы за гаршнепа, жыве не толькi на балотах, але i на мокрых лугах, узлесках.

Кормiцца чарвякамi, слiмакамi, лiчынкамi мух, камароy, iншымi насякомымi.

Пер’е на хвасце рыжае з папярочнымi палосамi i белымi кончыкамi. Гэтым сваiм хвастом бакас i «спявае» вясною. Падымаецца высока y неба i каменем падае yнiз. Хваставое пер’е пачынае трымцець ад паветра, i чуецца, быццам баранчык бляе. За гэту «песню» бакаса y народзе баранчыкам завуць. Яйкi y бакаса падобныя на маленькiя грушы. Выводзiць ён птушанят два разы за лета, а восенню, як i yсе кулiкi, адлятае y вырай.

ВЕРАЦЕННІК ВЯЛІКІ – сапраyды вялiкая птушка, даyжыня яе цела – сорак сантыметраy. Кормiцца малюскамi, лiчынкамi, жукамi, часам i насеннем траy.

Дзюба y яго доyгая, ногi цыбатыя, чорнага колеру. Гнёзды робiць у ямках, высланых сухою травою. У яго ёсць i меншы брацiк, яго так i называюць – вераценнiк малы, бо памерам напалову меншы за вераценнiка вялiкага.

ЧЫРВАНАНОЖКА – па велiчынi гэткая ж, як i вераценнiк малы.