Қор одам

Hamma narsa boshqacha bo�lib ketganmish. Ufq qizarib, tong ota boshlabdi.

Qiziq, samoda o�tkazilgan uch daqiqa yerdagi bir tunga baravar kelibdi-ya! Shu payt Xelganing ko�zi laylaklarga tushibdi, ularni yoniga chaqiribdi, laylak esa boshini baland ko�tarib, uning gaplariga quloq solibdi va yaqinlashibdi.

– Sen bizning tilda gapiryapsanmi? – deb so�rabdi laylak. – Senga nima kerak? Hoy notanish qiz, o�zing qayerliksan?

– Axir, men Xelgaman! Nahotki meni tanimayotgan bo�lsang? Bundan uch daqiqa burun sen bilan anavi ayvonda gaplashdim-ku!

– Yo�q, aldayapsan! – debdi laylak.

– Bularning hammasini tushingda ko�rgan bo�lsang kerak!

– Yo�q, yo�q! – debdi qiz va unga vikingning qasri, yovvoyi botkoqlik va bu yoqqa uchib kelishlarini eslatibdi.

Laylak ko�zlarini pirpiratib turib shunday debdi:

– E-he, bu qadimiy ertak-ku! Men bu ertakni momomning momosidan eshitganman. To�g�ri, shu yerda, Misrda Daniyadan kelgan bir malika bo�lgan ekan.

Biroq, u juda ko�p yillar muqaddam to�yi kuni yo�qolib qolganmish! Bu haqdagi ma’lumotlarni bog�da turgan yodgorlik xatidan ham o�qib olishing mumkin. O�sha yodgorlikka oqqush va laylaklar surati o�yib naqshlangan, yodgorlikning eng tepasida esa oq marmardan yasalgan o�z haykalingni ko�rasan!

Haqiqatan ham xuddi shunday ekan! Xelga yodgorlikni ko�ribdi, hamma narsani tushunibdi va tiz cho�kibdi.

Quyosh chiqibdi. Ilgarilari quyosh nuri tegishi bilan Xelga baqa kiyimini tashlab, go�zal qizga aylangan bo�lsa, hozir nur bilan tozalangan chirik tana qobig�idan osmonga, havodan ham tiniq go�zal ruh ko�tarilibdi.

Shunday qilib, quyosh nuri o�z yaratuvchisiga qaytibdi!

Tanasi esa kul bo�lib sovirilib ketibdi. Xelga tiz cho�kib turgan joyda so�lib qolgan nilufar yotganmish.

– Ertakning yangicha tugallanishi! – debdi laylak, – kutilmaganda tamom bo�ldi-ya! Hechqisi yo�q, u menga yoqadi!

– Bu xususda bolalar nima deydi? – debdi xotini.

– Ha, aytganday, bunisi juda muhim! – debdi laylak.

QO�NG�IROQLI GIRDOB

Odense daryosining qo�ng�iroq tushib ketgan chuqur yeridan «darang-darang» degan tovush eshitiladi. «Bu qanaqa daryo?» dersiz. Bu daryoni Odense shahridagi katta-kichik – hamma biladi; u bog�lar chekkasidan, taxta ko�priklar ostidan, to�g�on darvozalaridan oqib o�tib suv tegirmonga borib, quyiladi.