Қор одам

Ana shu toshlarning zoti bizga ma’lum bo�lmagan qushlar uchun boshpana bo�lganini, biz nomini bilmagan yovvoyi drujinalar boshlig�i uchun taxt vazifasini o�taganini ham ko�rdim; nihoyat, ba’zi xarsang toshlarni bolta bilan taroshlab, ularga turli belgilar o�yishganini ko�rdim. Shunday qilib, ana shu toshlarga vaqt o�lchovida alohida o�rin ajratilgan. O�zim esa vaqt haqidagi har qanday tasavvurni mutlaqo yo�qotdim, ahamiyatsiz bir narsa bo�lib qoldim… Shu payt osmonda uch-to�rtta chiroyli yulduzlar uchdi, fikrlarim ham o�zgarib ketdi.

Uchar yulduzlar nimaligini bilasizmi? Olimlar buni bilishmaydi! Men ularga boshqacha ko�z bilan qarayman.

Ko�pincha odamlar ajoyib, xayrli ishlar qilgan kishilarga pinhona, unsiz rahmat yo�llaydilar; rahmat so�zi aytarli jarangdor bo�lmasa-da, hech behuda ketmaydi. Menimcha, ana shu unsiz, pinhona rahmat quyosh nuriga singib, so�ng rahmat olgan odam boshidan sochilsa kerak. Bordiyu, butun bir xalq allaqachonlar o�lib ketgan yaxshi odamga minnatdorchilik yo�llasa, uning qabriga osmondan yarqiroq guldasta, ya’ni yulduzlar uchib tushadi.

Ana shunaqa minnatdorchilik guldastasi olishga sazovor bo�lgan yaxshilarni Yangi yil kechasi payqab olishdan olam-olam huzur qilaman. Eng oxirgi marta yulduz janubi-g�arbiy sohilga uchib tushdi; bu juda ko�p odamlarga yo�llanma, son-sanoqsiz rahmatlar edi! Kimlarga deysizmi? Menimcha, yulduz Flemsborg ko�rfazining qiya sohillariga, Shlepnegrel, Lesse hamda ularning o�rtoqlari[4 - Bu yerda gap birinchi Daniya-Prussiya urushida (1848–1850) qahramonlarcha halok bo�lgan Daniya ofitserlari haqida boradi. ] yotgan qabrlar ustiga, Dannebrog bayrog�i hilpirab turgan joyga tushgan bo�lsa kerak. Boshqa bir safar yulduz mamlakatning qoq o�rtasiga – Soryoga, Xolberg qabriga tushganini ko�rdim. Bu uning antiqa komediyalari uchun kitobxonlar yo�llagan rahmatdir.

Qabringga ana shunday yulduz kelib tushganini payqash naqadar zo�r, quvonchli narsa! Mening qabrimga birorta ham yulduz tushmaydi, ozgina quyosh shu’lasi ham rahmat keltirmaydi – bunga arziydigan ish qilganim yo�q! Men yarqiroq etik moyini ham qo�lga kirita olmadim: oddiy etik yog�iga qanoat qilish qismatim.

Ikkinchi tashrif

Yangi yilning birinchi kuni qo�ng�iroqxonaga chiqdim. O�sha kuni Ole eski yilni kuzatib Yangi yil kutilganda sipqariladigan qadahlar haqida gap boshladi.