Дараванне

Упершыню апiсаны Альцгеймерам вiд бяспамяцтва даволi распаyсюджаны тут, у Германii; паyгода таму памёр iх сусед Паyль, такi ж прыдуркаваты стары, да таго ж апантаны жарсцю да бадзяжнiцтва, яго брату-пенсiянеру даводзiлася з iм нялёгка. Ральфу таксама хапiла б клопатаy з уласным бацькам, калi б не яна, Ларыса. Час ад часу пагiбаючыя нейроны Ганса, штуршкамi прарываючы плеyку беспамяцтва, – так рыба выкiдваецца на бераг з атручанага вадаёма, – выносяць на паверхню тыя цi iншыя небiткiя асколкi. «Зiг Хайль…» Ну а ты чаго хацела – каб ён зацягнуy «Вставай, страна огромная»?

Пра тое, як усё пачыналася, яна ведае па расказах Ральфа.

Калi Ральф Краyз, другi яе законны муж, прывёз сюды яе са Светкай, якую вырашыy удачарыць, Гансаy маразм ужо пышна квiтнеy, драпежна распростваючы свае пялёсткi колеру змяркання, воyчай ягады. Яшчэ пяць гадоy таму, казаy Ральф, Ганс быy дабрадушным старым з белым пухам на цемi ды па-дзiцячаму ясным позiркам за шкельцамi акуляраy. Увесь вольны час ён праводзiy у куратнiку: развядзенне курэй было ягонай жарсцю. На сваiм «фальксвагене» ездзiy у блiжэйшы горад, Эбенсфелд, дзе прадаваy яйкi нясушак знаёмым пенсiянеркам, з якiмi бавiy цiхiя вечары за кубкам кавы. Змярканне розуму пачалося досыць бяскрыyдна: стары стаy забываць днi нараджэння сваякоy i даты аплаты рахункаy. Увечары забываy, што ранкам стрыгся y цырульнi цi здаваy у лекара кроy на аналiз; блiжэйшыя днi хтосьцi нiбыта акуратна вымаy з ячэек, i лакуны памяцi пусцелi. І пакуль Ральф апiсваy ёй казусы, якiя адбывалiся з бацькам у банку ды y супермаркеце, яна yзгадала пра тое, што старажытнагрэчаскае слова «а-летэйя», то бок iсцiна, лiтаральна азначае «адсутнасць забыцця». Страцiyшы памяць, непазбежна губляеш iсцiну. Прыкладам, той, хто пакутуе на хваробу Альцгеймера, iмгненна забывае, што было yчора, затое падзеi, якiя адбывалiся паyвека таму, паyстаюць перад iм як нiколi ярка. Ён не можа больш напiсаць анi слоyка, нават калi быy першым вучнем у школе, не yсведамляе, калi да яго звяртаюцца, перастае пазнаваць знаёмыя твары; тканка быцця, што складаецца са звычак, расплятаецца, як прагнiлы гамак, i чалавек правальваецца y пустату. У фiнале адбываецца распад усiх навыкаy, застаюцца адно прымiтыyныя рэфлексы. Усё гэта растлумачыy iм псiхiятр, на прыём да якога яны з Ральфам вазiлi Ганса; i яшчэ ёй запомнiлася, што розныя праявы той хваробы носяць нечакана прыгожыя грэчаскiя назвы: агнозiя, афазiя, апраксiя – тры сястры, тры антыподы Мнемазiны.