Інструкцыя по спакушэнні замужніх жанчын

Так што y радаводзе маiх дачкi i сына пераплялiся каранi дзвюх рэлiгiй, i цi мог сабе yявiць мой сiроцiнскi дзед, што яго праyнукi будуць праваслаyныя?

А яго дзецi спазналi пры новай уладзе yсе «перавагi», што чакалi нашчадкаy «служак культу». Старэйшыя былi пазбаyлены, як i бацькi, выбарчага права, а малодшыя былi павiнны прайсцi праз «працоyную перакоyку». Мамiн брат працаваy у Ленiнградзе токарам на заводзе, пасля рабфака паступiy у юрыдычны iнстытут, стаy суддзёй, закончыy працоyны шлях адвакатам.

Мама з сястрой працавалi y Вiцебску, таксама прайшлi праз рабфак, атрымалi вышэйшую адукацыю.

Увогуле, пра той даваенны перыяд у нас дома гаварылi мала. Дзядзька служыy у ваеннай пракуратуры, ледзь пазбегнуy рэпрэсiй, бабулiна радня была раскiдана па свеце. А бацька мой быy пралетар, адданы камунiст, франтавiк, iдэйны атэiст.

Мяне ж больш цягнула да мамiнай раднi – марскога афiцэра Сямёна, любай цёткi Веры, якая жыла y Гродне. Я слухаy бабулiны расповеды пра старэйшых яе сыноy, загiнуyшых на фронце, адзiн з iх раней жыy у Шумiлiне, другi, артыст мясцовага тэатра, – у Вiцебску.

Таму словы «Шумiлiна» i «Сiроцiна» выклiкалi y мяне жывую цiкаyнасць.

Калi мамы не стала, я, на пэyны час заняты рознымi справамi i жыццёвымi клопатамi, не надта часта yспамiнаy мясцiны яе дзяцiнства i маладосцi, пакуль не сустрэy на сваiм шляху мамiнага земляка.

З гэтым чалавекам звёy мяне журналiсцкi лёс. Звёy няпроста. Спачатку ён быy нават маiм начальнiкам, потым яго кар’ера павяла па iншых шляхах. Але тое, што ён быy шумiлiнскi i скончыy школу, дзе вучылася мая мама i яе брат, абудзiла y мяне зноy цiкавасць да свайго шумiлiнскага радаводу.

І я yзгадаy незразумелую тады фразу цёткi Веры пра тое, як былы yхажор дабiваy у яме лапатай сваю аднакласнiцу.

Шукаючы y iнтэрнэце звесткi пра мамiну радзiму, я знайшоy такi расповед.

Адразу пасля нямецкай акупацыi y 1941 годзе y Сiроцiне было створана гета, куды сагналi i шумiлiнскiх яyрэяy.

Прызначаны iмi брыгадзiр Масарскi yгаворваy супляменнiкаy сыходзiць у лес, але ва yсiх у якасцi закладнiкаy былi сем’i.

А што было далей, сведчаць крынiцы: «17 лiстапада y мястэчка прыбыла зондаркаманда. Ужо назаyтра баракi гета акружылi салдаты i палiцаi. Яны сталi выганяць людзей на вулiцу i строiць у калону, падманваючы, што вядуць на сход у вёску Плiгаyкi. Калону ахоyвалi палiцаi.