Інструкцыя по спакушэнні замужніх жанчын

Таксама цiхая i амаль бязлюдная. Ад яе адыходзiлi нейкiя завулкi, i цяпер, каб сказаy хто пазначыць нейкую карцiнку на паперы цi y памяцi, я б не змог, настолькi yсё падалося невыразным, аднолькавым.

– Нiчога не пазнаю, – сказала мама, – нiчога.

У нас быy адрас, дзе жыла сястра з сяброyкай на кватэры, i мы сталi шукаць, пытаючыся y рэдкiх прахожых, як лацвей прайсцi.

– Мама, а y Сiроцiна мы паедзем?

– У Сiроцiна – не. Я ж была зусiм малая, калi мы перабралiся y Шумiлiна.

У Сiроцiне твае бабуля з дзядулем жылi, а потым, пры савецкай уладзе, мы пераехалi y Шумiлiна. Тут я i y школу беларускую хадзiла.

Былога будынка школы yжо не было, мы паблукалi па вулiцах, перакусiлi на лавачцы каля крамы, i сястра з сяброyкай праводзiлi нас на вакзал.

Мама больш маyчала. Па yсiм вiдаць, што яе паездка yсхвалявала, але yспамiнаць i расказваць пра свой шумiлiнскi перыяд яна, вiдавочна, у гэты дзень не хацела.

Толькi праз некалькi гадоy, лежачы y бальнiцы з iнсультам, яна yзгадвала школьныя гады, сяброy, аднакласнiкаy.

Дзiyна, з-за страшнай хваробы не магла yспомнiць нумар хатняга тэлефона, а вось пра школьныя гады магла расказваць шмат.

Дык чаму Сiроцiна часцей гучала y вуснах бабулi?

Аказваецца, менавiта y Сiроцiне яна выйшла замуж за настаyнiка мясцовай рэлiгiйнай школы. Настаyнiк – паважаны i адукаваны y мястэчку чалавек. А мой дзед, па расповедах бабулi, ведаy некалькi моy, вольна i чыста гаварыy па-руску i па-беларуску.

А бацька бабулi быy арандатарам памешчыцкай зямлi, меy цэлую ферму кароy, быy магутным i моцным чалавекам, нiколi не хварэy i памёр раптоyна аднойчы, бо, па словах бабулi, быy распацелы ды папiy халоднай вады.

Дзе мая бабуля Оля пазнаёмiлася з дзедам, я не ведаю.

У Сiроцiне тады была царква, тры сiнагогi, царкоyна-прыхадская школа, хедар – яyрэйская пачатковая школа.

З прыходам савецкай улады разгарнулася барацьба з рэлiгiяй.

Ужо y 1921 годзе пачалiся рэпрэсii супраць выкладчыкаy хедара, i мой дзед з сям’ёй вымушаны быy перабрацца y Шумiлiна. Ён застаyся без працы, захварэy на эпiлепсiю i дажываy у самоце i роспачы.

Цiкава, што сярод продкаy маёй жонкi былi праваслаyныя святары, а мая цешча была актывiсткай Мiкалаеyскай царквы y Кажан-Гарадку на Палессi, дзе былi хрышчаны мая жонка, уся яе радня i мае дзецi.