Планета ў падарунак

Яна сёння ад’язджае, была тут наконт рэстаyрацыйных работ. Але я вярнуся…

І ён сапраyды вярнуyся, i вельмi хутка. Зноy сеy побач. Пазiраy на каменьчыкi ейных пацерак, было адчуванне, што хоча iх нават памацаць.

– Значыцца, абярэг?

– Падабаецца? – І тут жа перакiнулася на iншае: – А якiя ж тут рэстаyрацыйныя работы?

– Нiякiх! Пакуль толькi праект аднаyлення кляштара картэзiянцаy. Тут у наваколлi захавалiся рэшткi кляштарных будынкаy. Чула калi-небудзь пра яго?

Яны незаyважна перайшлi на «ты», i яна магла б шмат яму расказаць пра той кляштар, пабудаваны iтальянцам Джысленi па фундацыi падканцлера лiтоyскага Сапегi, якi запрасiy сюды з Францыi больш як трыста гадоy таму манахаy-картэзiянцаy (як-нiяк па адукацыi яна – гiсторык), але сказала зусiм пра iншае:

– У дзяцiнстве, калi прыязджала да цёткi, мне даводзiлася з мясцовымi падлеткамi бегаць да сцен таго кляштара, i яны палохалi зданямi, потым мне прывiды розныя снiлiся.

– Прывiды? А-ат!.. Што тыя зданi? Няшчасныя людзi…

– Людзi?

Сонца сцiшвала свой жар, ад Ясельды цягнула халадком.

– А ты з мясцовых? – запыталася яна. – Валю Карпiнчык ведаеш? На паштамце тутэйшым працуе загадчыцай. – І далей ёй хацелася сказаць яму, што Валя яе сяброyка яшчэ з часоy дзяцiнства, што заyтра – трыццатага жнiyня – ейны дзень нараджэння i што y iх з Валяй ужо ёсць дамоyленасць пасядзець заyтра вечарам з шампанскiм, i калi ён не супраць, дык яна запрашае i яго да Валi на свой дзень нараджэння, але ён было не пачуy пра Валю Карпiнчык цi па нейкiх прычынах не хацеy пра яе чуць i, са свайго боку, запытаyся y яе:

– Ты з працамi Эпiкура знаёмая?

Яна не без здзiyлення паглядзела на яго.

– У якiм сэнсе? – збянтэжылася. – Калiсьцi ва yнiверсiтэце, калi праходзiлi курс старажытнай лiтаратуры, не мiналi i фiласофii. – Яна баялася выглядаць недасведчанай.

– Я зусiм пра iншае.

– Ну-ну, мне цiкава.

– І тое, i другое складаецца з атамаy, душа i цела… Старэе апошняе, старасцi паддаецца i душа. Дарэчы, паводле Эпiкура, яна размяшчаецца па yсiм целе. Ну, а yявi смерць гвалтоyную… Матэрыяльнае цела памiрае, а тонкае? Атамы душы, як больш лёгкiя, пакiдаюць яго… Эпiкур назваy гэта «выцяканнем», якое складваецца y «бачнасць», хочаш, магу працытаваць дакладна: «… i форма гэтая ёсць форма шчытнага цела».