Цені Дзікага палявання

Пра што? Вядома, пра тое, пра што спакон веку думалi яны на гэтай зямлi. Што такое навальнiцы, ад якiх спыняецца сэрца i слепнуць вочы, ад якiх забiрае страх i няма куды ад якiх схавацца? Хто зганяе y адзiн чорны згустак хмары i б’е перунамi y зямлю, хто асвятляе блiскавiцамi небасхiл, хто калоцiць i дзярэ yсю прастору мiж зямлёй i небам? Яны глядзелi y неба, прасiлi лiтасцi y Перуна, чакалi. І каб пацвердзiць сваю моц, Пярун цi хто iншы на iхнiх вачах палiy самае высокае з надрэчных дрэy – i супакойваyся. Людзi з палёгкай уздыхалi.

Лесавiк ведаy, якое з дрэy будзе спалена гэтай цi iншаю навальнiцай. Ён пазнаваy iх, як звяры пазнаюць хворых жывёл i абыходзяць iх. Дрэвы тыя, можа, i не былi хворымi, але яны былi абранымi, вылучанымi сярод усiх iншых, лесавiк каля iх нiколi не спыняyся. Дзiyна, але y пазначаных дрэвах заyсёды быy горкi, атручаны сок. Чаму? Гэтага не ведаy нiхто.

Але як бы нi шугалi летнiя навальнiцы, яны yсё ж канчалiся. Людзi гэтую пару, тыдзень навальнiчных дажджоy, называлi вераб’iнымi начамi, хаця маланкi з трэскам раздзiралi неба не толькi yначы, але i днямi, праyда, дзень, абкладзены, прыцiснуты хмарамi, быy ужо мала падобны да дня, быy ужо як бы i ноччу.

Наогул, на назвы, якiя людзi давалi з’явам цi мясцiнам, лесавiк не пераставаy здзiyляцца. Чаму вераб’iныя ночы, а не кашэчыя, цi сабачыя, цi яшчэ якiя, увогуле, натуральней было б назваць iх якраз чортавымi? Ды назвы, канешне, нiколi не мянялi сутнасцi, лесавiк, раз здзiвiyшыся чалавечай недарэчнасцi, стараyся больш не звяртаць на яе yвагi. Ды мала што з гэтага атрымлiвалася.

У адну з навальнiц лесавiк апынуyся недалёка ад вялiкай ракi, што цякла праз ягоную пушчу, убачыy вiцiну з дзясяткам людзей, якiя везлi на ёй вырабленыя скуры. Вiцiна павольна, неяк няyклюдна плыла, людзi трывожна перакрыквалiся, урэшце прысталi да берага якраз недалёка ад дуба, у якiм быy лесавiк. І зрабiлi яны гэта y час, бо адразу па гэтым засляпiла свет залева. Лесавiк з дуба не пайшоy, ён як драмаy, так i застаyся драмаць, аднак чуy i бачыy, чым займалiся людзi пад дубам.

Усе разам яны лiчылi, найбольш звяртаючыся да стырнавога, галава якога была спрэс лысая. «Тодар, Базыль, Мiкiта, Дзям’ян, – лiчыy на пальцах чорны, як грак, чалавек, самы жвавы з усiх, самы няyрымслiвы, – давай, Вiнцусь, дапамагай, ты ж павiнен ведаць усiх лысых з нашых мясцiн. І y iншых гарадах павiнен ведаць. Злодзей злодзея, як той казаy, заyсёды ведае, давай. А цябе мы апошнiм назавём.