Қайлардасан, болалигим

To�qsonni qoralagan bo�lsa-da, ko�rpa qavib o�tirgan onam – Enajon momo gapga aralashdi:

– Televizorda oldilariga bolalarni yig�ib, ertak aytib o�tiradigan kishini aytayapsizlarmi?

O�shanda Xudoyberdi To�xtaboyev asarlarini o�qib ko�rmagan, хat-savodi yo�q onamning yozuvchi hayotni chuqur o�rganib, qo�lga qalam olishini to�g�ri anglaganidan hayratlanganman.

Хudoyberdi To�хtaboyev…

Bu nomni eshitganda yoki o�qiganda katta-kichik – barchaning yuz-ko�ziga bir iliqlik yoyilishini kuzatish mumkin.

O�ylab qolaman. Ijodkorning kitobхonlar qalbiga bu qadar chuqur kirib borishining sababini tusmollayman. O�zbek bolalar adabiyoti dovrug�ini nafaqat rus, ukrain, ozarbayjon, qozoq, gruzin, qirg�iz, belorus, turkman kabi hamdo�stlik mamlakatlari kitobxonlari, balki uzoq xorijlik – ingliz, arab, yapon, nemis, bolgar, fransuz, ispan, cheх bolalari orasida ham keng yoyib kelayotgan adibning badiiy mahoratini yuksaltirgan omillar to�g�risidagi kuzatishlarim xayolimdan kechadi.

«Har bir yozuvchining o�ziga xos hayot yo�li bor, – deb yozgan edi akademik M.Qo�shjonov «Sariq devni minib» kitobidagi so�zboshida. – Tabiiyki, u tug�ilib o�sgan muhit ham, uni o�rab olgan tabiat olami ham, uning bolalik chog�lari-yu ilmga intilishlari ham, va nihoyat, adabiyotga kirib kelish yo�llari ham o�ziga xos bo�ladi… Xudoyberdi To�xtaboyevning yozuvchilar safiga kirib kelishi sirlari bilan qiziqsangiz, anglaysizki, u adabiyot maydoniga o�nqir-cho�nqirli yo�llar bilan, ba’zan qoqilib-suqilib, qanchadan-qancha qiyinchiliklarni yengib kirib kelgan».

Ustozga qo�shimcha qilib aytish joizki, mahorat cho�qqilarini egallashda «o�nqir-cho�nqirli yo�llar» va turli qiyinchiliklar bilan birga, хalq ruhiyati va til boyliklarini o�zlashtirish bilan bog�liq xudo bergan talantini ham alohida ta�kidlash zarur.

Darhaqiqat, o�zi qalamga olgan qahramonlar ruhiyati ich-ichiga kirib borish, surati va siyrati tasvirining uyg�unligiga erishish orqali kitobxonning o�zligini anglashga yo�naltirilishini badiiy adabiyotning bosh vazifasi deb bilgan adib jahonga mashhur «Sehrli qalpoqcha», «Sariq devni minib» asarlarini yaratgunga qadar katta hayot va ijod maktabini o�taydi.