Беш болали йигитча

– Qotirmani kim yedi? – dedim qaltirab.

– Men yedim, – dedi Sulton kerishib.

– Nega yeding?

– Qornim och bo�lgandan keyin yeyman-da.

– Oqshom To�xta xolam bergan shavlani ham bitta o�zing tushirding-ku?

– Ilitma shavla ekan… Og�zim suv ochib ketdi, – shunday deb Sulton betini ham yuvmasdan maktabga jo�nab ketdi.

Usmon, Zulayho uchovimiz nonushtasiz qoldik. Bir kapdan mayiz olib, biz ham maktabga otlandik. Ochig�ini aytsam, shu kunlarda o�qishning ham mazasi ketgan.

O�qish bo�lib o�qishmas, bekorchilik bo�lib bekorchilikmas. Ilgarilari o�n uch-o�n to�rtta sinf xonasi liq to�la bo�lardi, hozir bo�lsa ba’zan bitta, ba’zan ikkita sinf xonasi arang to�ladi. Ilgarilari besh-olti soatlab o�qiyverib naq miyalarimiz suyulib ketar-di, endi bo�lsa nari borsa ikki soatgina o�qiymiz, xolos. Qolgan vaqtda nuqul o�ynaganimiz-o�ynagan. Muallimlarning hammasi armiyaga ketib qolishgan. Roziq tog�amdan boshqa erkak o�qituvchi yo�q. Rahima opa sinfga kirib bo�r bilan doskani qoq ikkiga bo�ladi-da, yarmiga boshlang�ich sinf bolalari uchun ona tilidan mashq yozib beradi, yarmiga yuqori sinfdagi-lar uchun arifmetika dan masala yozib qo�yadi, shu bilan tamomvassalom. Sinfda to�polon, shovqin-suron avjiga chiqadi, musht ketdi boshlanib ketadi, muallima bo�lsa parvosiga ham keltirmaydi. Bir chekkada eridan kelgan xatni o�qib, yoki shilq-shilq yig�lab eriga xat yozib o�tiraveradi. Muallima Ro�zixon opa bo�lsa, qo�ng�iroqdan narigi qo�ng�iroqqacha bo�lgan vaqtni sinfdagi to�polonni bostirish, bolalarga tanbeh berish bilan o�tkazadi. Endi sinf tinchiganda tanaffus bo�lib qoladi-yu, dars o�tmasdan chiqib ketaveradi. Biz o�quvchilar bundan aslo xafa bo�lmaymiz, nega desangiz, ko�pchiligimiz maktabga dars tinglashga emas, balki nonushtaga yarimtadan zog�ora, tushlikka ikkitadan pishirilgan kartoshka olgani kelamiz.

Roziq tog�am «Voyenniy dela»dan dars beradi.

Faqat o�shaning darsigina sal qiziqarli o�tadi. Nega desangiz, Roziq tog�am ko�pincha darsda afandi aytib beradi, ba’zida bolalarning o�ziga ham ayttiraveradi.

Shunday qilib desangiz, Sultonni na maktab, na oyim, na men yo�lga sololyapmiz, boshimizga bitgan balo bo�ldi u, tinchgina o�yinini o�ynab, berganimni yeb yursa ham mayli edi-ya! Eng yomoni qo�li qalb bo�lib qolyapti uning.