Вершнікі на дарозе

Як трэба будзе.

І дадала, прыпячатваючы адразу i навечна:

– Гэта – мой дом.

Яе звалi Ружанай – яна назвалася, асцярожна yссеyшы побач з зялёным агнём, якога заyважна пабойвалася. Умацаванае селiшча па дарозе на поyнач якраз-такi i пабудавалi людзi, што збеглi некалi ад заклятага возера, i бацька яе быy там князем. Як прадзед i дзед да яго, гаспадарыy у гэтым краi – адно навала злых чараy распаyзалася ад возера yсё далей i далей, прымушаючы людзей адступаць, пакiдаючы абжытыя мясцiны.

– …але калi вы yсё-такi здымеце праклён, – горача казала Ружана, звёyшы yпартыя бровы.

І таропка патлумачыла:

– Людзей тут жыве многа, i з кожным годам толькi большае, а вось зямлi, прыдатнай для будоyлi або ворыва, нестае. Суседзi з поyдня, з Парэчча, цiснуць штогод усё мацней ды мацней, ураджаi меншаюць, бо глеба стамляецца, i прыходзiць нястача. Калi так далей пойдзе – дык, раней цi пазней, здарыцца вялiкi голад, людзi будуць пакутаваць.

Йурай, пакуль яна гаварыла, асцярожна перабiраy струны. Пад цiхi голас лютнi Лель глядзеy на русую касу, у якой варушылiся водблiскi ад чароyнага полымя, на белы шрам ля пульхных вуснаy, на тое, як Ружана нецярплiва адкiдвала з твару неслухмяныя русыя пасмы. Чамусьцi вярэдзiла сэрца жывая гарачнасць, з якой яна гаварыла пра гэтую зямлю. Як бы адгукаючыся, быццам абуджаная палкiмi словамi, гарачыня ажывала i варушылася yнутры. Можа быць, таму ад кожнай новай рысы, што заyважалася y Ружане, таксама рабiлася цяплей на сэрцы.

А yсе заyважаныя драбочкi, спавiтыя цiхай музыкай, – i нахiл галавы, i завiткi валасоy на скронях, i многае iншае, дзiвоснае па-свойму – у надзвычайнай суладнасцi збiралiся y адзiн – адзiны – вобраз. І Лель, забыyшы пра yсё на свеце, нават пра нястачы i голад у ваколiцы, нават пра блiзкiх пачвар, нават пра yласны праклён i зарок-абяцанне, глядзеy на яе. І не мог не yсмiхацца, бо тая гарачыня yнутры сама па сабе была – шчасце.

Прынамсi, да таго моманту глядзеy, пакуль Ружана не зiрнула на Леля здзiyлена i трохi нават грэблiва i не пацiкавiлася, чаго гэта ён так па-дурному тарашчыцца.

– …i рот унь яшчэ разявiy.

Лель, сцямiyшы, што i сапраyды тарашчыцца, знiякавеy i yтаропiyся y агонь, дзiвячыся самому сабе. Абуджаная гарачыня так i не сцiхала, хвалямi праходзiлася за рэбрамi, сарамлiва праступала на шчоках чырванню.

– Дзiyныя, аднак, вы нелюдзi, – заyважыла Ружана стрымана.