Вершнікі на дарозе

– Як тваё iмя, чалавечае дзiця?

Лель, з цяжкасцю адарваyшы пагляд ад выгiнастых лiнiй, што, здавалася, варушылiся, павагаyся, бо ад старэйшых ведаy, што з народам курганоy лепш асцярожнiчаць. Назавеш сапраyднае iмя – падорыш драбочак сябе, дасi над сабою yладу, а значыць – наклiчаш бяду.

Але гарэy агонь, i не было чуваць Дзiкага Гону, i не-чалавек глядзеy незласлiва i нават сумна. Таму нельга было не адказаць:

– Алелька з… Проста – Лель.

Лютнiст заyважна задумаyся, пацiраючы тонкаю рукой падбароддзе. Але прамармытаy: «Там, дзе захад тлее ледзь-ледзь, барвай i золатам поле залье».

Словы былi дзiyныя, i не толькi – не столькi – таму, што гучалi няyцямна i як бы здалёк, быццам скрозь iх дакацiлася рэха дальняй навальнiцы. А яшчэ y iх жыла сiла, пругкая i напеyная, пакорлiвая голасу таго, з лютняй, i ад водгулля гэтай сiлы y Леля ажно заламiла y скронях.

– Ч-чаго?.. – насцярожана перапытаy ён, i лютнiст схамянуyся.

– Вось цяпер, – папрасiy змушана, – ты мне даруй. Я бачу за iмёнамi ценi тых, хто iх носiць.

А нашыя ценi часам сягаюць аж занадта далёка. Праyда ж?

Лютнiст красамоyным кiyком паказаy на ценi ад стаячых камянёy, што караскалiся па пагорку. Лель прасачыy ягоны пагляд i зноy прыгадаy рабiзну, што прабегла па сцежцы. Сэрца y яго сцялася, бо ясна было, што сiла y словах сведчыла пра чары. А чары народу курганоy звычайна дорага абыходзяцца смяротным.

Прынамсi, так некалi казала бабуля.

Згадка пра бабулю, аднак, тут жа азвалася болем: нагадала пра мацi i сясцёр, пра бацьку, пра бедную хату, пакiнутую, недасяжную.

Пра злавеснае: «Праклён табе!», пра шэпты, устрывожаныя, асуджальныя i зларадныя, пра вочы – з усiх бакоy адно вочы, вочы, вочы.

Пасля такога, усё на свеце страцiyшы, нават самога сябе згубiyшы, – хiба варта нечага яшчэ баяцца?

– …ад чаго ж ты бяжыш, чалавечае дзiця?

Лютнiст прамовiy гэта няголасна, як бы хутчэй да самога сябе звяртаючыся, i пытальны пагляд быy пранiзлiвы, востры. Захад за яго плячыма паступова згасаy, а таму ярчэй разгаралася зялёнае полымя пасярод каменнага кола, i лютнiставы вочы гэтаксама мякка свяцiлiся.

А цёмнае бруха хмары, падавалася, апусцiлася на вяршынi белых камянёy – ды так i застыла.

– Ад сябе, васпане, – глуха адказаy Лель, хаця i не быy да канца yпэyнены, што пытанне было да яго звернута. Нахмурыyся i паспрабаваy ацерцi вочы кулаком так, каб нелюдзю не было заyважна. Лютнiст усмiхнуyся – не дужа, праyда, весела.

– Ад уласнага ценю не yцячэш, – заyважыy мякка.