Вершнікі на дарозе

 – Трохi yмельства, трохi жывога yяyлення, трохi музыкi.

– А ты мог бы… – усмiхнуyся быy Лель i тут жа асёкся, пачырванеy. Йурай, аднак, зразумеy яго з паyслова:

– Скласцi песню пра цябе? – i чмыхнуy насмешлiва. – Чалавечыя сыны, – заyважыy ён, – часта жадаюць зрабiцца часткаю песнi, каб гучаць i yражваць нават тады, калi iх кароткае жыццё абарвецца. Адно яны забываюць чамусьцi, што самыя цiкавыя казкi страшныя, а самыя любiмыя песнi – з нешчаслiвым фiналам.

– Хаця… – лютнiст працяy Леля вострым паглядам, уважлiва, быццам здымаy з яго меркi.

– Можа, аднойчы будуць пець i пра цябе. Адно тады сапраyднае, як пясчынка y ракавiнцы малюска, схаваецца пад блiскучай мацiцай. Каб утварыць перлiну.

Тут Йурай уздыхнуy i замаyчаy, можа, успомнiyшы штось не самае прыемнае, а можа, проста стамiyшыся. Змрок шчыльна абступаy iх вакол, поyны yздыхаy ветру над пусткамi i халоднага дажджу. Дрыжалi зеленаватыя блiкi на маyклiвых слупах старой прошчы, i ад таго дрогкага святла падавалася, што змяiныя звiвы y каменнай глыбiнi варушацца, сплятаюцца i развязваюцца, зацягваюцца вузламi.

– А чаму ж ты… ад гэтага yсяго, ад музыкi, ад чараy, ад сiлы – сышоy? – спытаy Лель пасля непрацяглага маyчання. І падумаy: «Сам бы, мусiць, што заyгодна зрабiy бы, каб застацца, хай сабе i адным з многiх, усяго толькi нiкчэмным спакушаным шарагоyцам».

Йурай павёy плячыма i бязлiтасна выправiy:

– Збег, – i з востраю yсмешкай дадаy: – Бачыш, чалавечае дзiця, у нас ёсць нешта агульнае. І ты, i я, – абодва марна yцякаем ад уласнага ж ценю.

– Ды не збег я, – пазмрачнеy Лель, сцiскаючы яшчэ лiпкiя ад мёду кулакi. – Я…

Слова сарвалася з вуснаy як бы само па сабе, цяжкае, страшнае, быццам не сам Лель яго вымавiy, а дакацiлася рэхам старэчага каркання па слядах.

– …пачвара.

Йурай ускiнуy бровы – недаверлiва. Агледзеy суразмоyцу, звузiyшы вочы, прыпынiyся позiркам на Лелевым ценю, што трапятаy за iм у няпэyным зеленаватым святле вогнiшча.

– О, бачыy я на сваiм вяку жалуды, што выраслi y стогадовыя дубы, – загаварыy лютнiст, дзынкнуyшы завушнiцай.

 – Але такiх пачвараy – не, бадай, не даводзiлася.

Вусны Лелю звяло сутаргай – нiбы ледзяная iгла прашыла, замыкаючы словы, адбiраючы мову. Злыя слёзы yскiпалi на павеках, а хрыплае карканне «Праклён, праклён!» – затапiла з галавою, быццам даy нырца y брудную ваду. І не было як расказаць, не было як вызвалiцца. Не было як растапiць ледзяны камяк, што намёртва змёрзся yнутры.