Нелюбімыя гінуць

Потым асцярожна клала руку нявесткi на коyдру i, цяжка, роспачна yздыхнуyшы, гаварыла: «Чысценькая…»

Айшэ y нейкi момант не вытрымала, незадаволена спыталася:

– А якая, па-вашаму, яна павiнна быць?

– Толькi не такая, як у мяне, – ахвотна адказала Камiла i, закасаyшы рукаy, паказала сiнiя набухлыя пiсягi на сваёй руцэ.

Убачанае yразiла Айшэ. Яна yскiнула на Камiлу вочы, але запытацца не паспела, старая yжо вяла рэй:

– Я была маладзейшая за цябе, мела гадкоy чатырнаццаць, не болей… Ахмед выкраy мяне ноччу сонную прама з ложка… Каб не крычала, рот завязаy, закруцiy у бурку, перакiнуy пасярод сядла на канi – i памiнай як звалi.

Цэлы год, ажно пакуль дзiця не нарадзiла, хавалiся y гарах. Скажу шчыра: мне з Ахмедам пашэнцiла, чалавек аказаyся добры…

– А рукi? – спыталася Айшэ.

– Гэта я напачатку, ён жа на дваццаць гадоy старэйшы быy… Твой Цiмур i трыццацi не мае…

– Нiякi ён не мой, – ускрыкнула Айшэ i сцялася, нечакана падумала: а раптам яна yжо цяжарная?

– Не кажы так, дачушка, – спакойна сказала Камiла i, быццам прачытаyшы думкi Айшэ, дадала: – Я так разумею, што y вас усё было, а значыць, i дзецi могуць быць…

Айшэ yсхлiпнула, па шчоках пакацiлiся буйныя слёзы.

– Ён мяне сiлай узяy…

– Цiмур зрабiy гэта, бо кахае цябе, – Камiла пагладзiла Айшэ па плячы i стрымана дадала: – Выбару нi y мяне не было, нi y цябе няма, гэткi yжо наш лёс… А есцi трэба, – працягвала Камiла, – хочаш, курынага булёнчыку прынясу?

Айшэ згодна кiyнула, выцерла насоyкай вiльготныя вочы i нечакана для сябе заснула, упершыню спакойна i моцна.

Праз тыдзень Айшэ пачала хадзiць разам з Камiлай у лес збiраць сушняк, дапамагала па гаспадарцы, а праз месяц, калi y чарговы раз ноччу да яе за занавеску прыйшоy Цiмур, яна прыняла ягоныя заляцаннi. Старая Камiла не магла нарадавацца, бачачы, што yсё пачало складвацца як мае быць. Але ж цяпер галоyнае было аб’явiцца Цiмуру y Грозным, павiнавацiцца перад бацькамi i раднёй Айшэ, знайсцi такiх сватоy, якiя змаглi б дамовiцца наконт вяселля i абмеркаваць велiчыню калыму за нявесту.

Айшэ таксама хвалявалася, але выгляду не паказвала, злосць на Цiмура не прайшла, у нейкi момант нават хацела, каб з iм паквiталiся. Праз гэта i пiсьмо бацькам адмовiлася напiсаць, але Цiмур i не настойваy, ён ведаy, як памiрыць род Баджыевых i Буцуевых. Усё залежала ад велiчынi калыму, i Цiмур прапанаваy тое, ад чаго бацька Айшэ не змог адмовiцца. Ён купiy у прыгарадзе Грознага трохпавярховы дом i аддаy пяцьдзясят тысяч долараy.