Казка становіцца быллю

(Цар марскi-гэта, хутчэй за yсё, правадыр або жрэц, якi ахоyвае свае yладаннi).

– Пусцi! – просiць цар.

– Не пушчу, не смей пiць без майго ведама! (Гавораць на адной мове).

– Якi хочаш вазьмi водкуп – толькi адпусцi!

– Давай тое, чаго дома не ведаеш.

Цар падумаy-падумаy-чаго ён дома не ведае? Здаецца, усё ведае, усё яму вядома, – i пагадзiyся. Паспрабаваy-бараду нiхто не трымае; yстаy з зямлi, сеy на каня i паехаy дадому.

Вось прыязджае дадому, царыца сустракае яго з царэвiчам, такая радасная; а ён як даведаyся пра сваё мiлае дзецiшча, так i залiyся горкiмi слязьмi.

Распавёy царыцы, як i што з iм было, паплакалi разам, ды бо рабiць-то няма чаго, слязьмi справы не паправiш.

Сталi яны жыць па-старому; а царэвiч расце сабе ды расце, нiбы цеста на рошчыне – не па днях, а па гадзiнах, i вырас вялiкi.

"Колькi нi трымаць пры сабе, – думае цар, – а аддаваць трэба: справа немiнучая!"Узяy Івана-царэвiча за руку, прывёy проста да возера.

– Пашукай тут, – кажа, – мой пярсцёнак; я незнарок учора выпусцiy.

Пакiнуy аднаго царэвiча, а сам павярнуy дадому. Стаy царэвiч шукаць пярсцёнак, iдзе па беразе, i трапляецца яму насустрач бабулька.

– Куды iдзеш, Іван-царэвiч?

– Адвяжыся, не дакучай, старая ведзьма! І без цябе прыкра. (Ведзьма – ад» ведаць " – ведаць, параyнайце – Веды – з санскрыту даслоyна – святое веданне. Па забабонным паданнях, узыходзячым да паганства, жанчына-вядзьмарка, якая, дзякуючы таемным сувязях з «нячыстай сiлай», нiбыта здольная прычыняць няшчасцi людзям, шкодзiць жывёлам.

Па народных павер'ях, ведзьма служыць д'яблу. У сярэднявеччы царкоyная iнквiзiцыя пераследвала i публiчна вынiшчала жанчын, якiя падазраюцца y вядзьмарстве).

– Ну, заставайся з Богам!

І пайшла бабулька y бок.

А Іван-царэвiч параздумаyся: «за што аблаяy я старую? Дай варочу яе; старыя людзi хiтрыя i здагадлiвыя! Авось што i добрае скажа"» І стаy варочаць бабульку:

– Вярнiся, бабуля, ды даруй маё слова дурное! Бо я з прыкрасцi вымавiy: прымусiy мяне бацька пярсцёнак шукаць, хаджу-выглядваюць, а пярсцёнка няма як няма!

– Не за пярсьцёнкам ты тут; аддаy цябе бацька марскому цару: выйдзе марскi цар i возьме цябе з сабою y падводнае царства.

Горка заплакаy царэвiч.

– Не тужы, Іван-царэвiч! Будзе i на тваёй вулiцы сьвята; толькi слухайся мяне, старой. Схавайся вунь за той куст парэчкi i стаiся цiхенька.