Зграя

Адзiн бурyян. Ён i выратоyваy вёску. Бо траву елi козы ды авечкi, а пасля давалi людзям мяса i малако.

Трэба колькi слоy i пра самога Івана сказаць. Ён жыy з мацi i дзедам. Бацька яго некалi прыйшоy у iх вёску разам з польскiм войскам, згвалцiy мацi Ванi. І ад гэтай кароткай сувязi з’явiyся на свет хлопчык. І з дзяцiнства яго yсе ненавiдзелi.

Мама Ванi да яго нараджэння лiчылася першай прыгажуняй на вёсцы. Усе казалi, што яна пойдзе замуж за заможнага чалавека. Можа нават у горад паедзе. І дзяyчына таксама верыла y гэта.

Аднак гвалт i нараджэнне хлопчыка yсё змянiла. А таму мацi ненавiдзела свайго сына больш за iншых вяскоyцаy. Адзiным чалавекам, якi любiy Ваню, быy дзед.

Колькi памятаy сябе, Іван працаваy пастухом у полi. Яму трэба было не столькi глядзець за жывёламi, колькi адпугаць ваyкоy. Рабiць гэта было няцяжка – бярэш дзве драyляныя, гладка выскубленыя пласцiны i моцна б’еш адна аб адну. Гук атрымоyваецца падобным на стрэл i ваyкi пужаюцца.

Кожную ранiцу Іван падымаyся да yсходу, а клаyся спаць пазней за yсiх у хаце.

Не дзiва, што аднойчы хлопчык не вытрымаy i, выгнаyшы авечак у поле, заснуy. Ачуняy праз чатыры гадзiны ад мужчынскiх крыкаy. Вялiкая зграя галодных ваyкоy напала на статак i загрызла трыццаць авечак. Вяртанне дадому праз усю вёску стала для Ванi сапраyдным выпрабаваннем. Нехта пляваy у твар, iншы бiy смярдзючай анучай, а адна старуха вылiла на яго памыi. Дома на хлопца накiнулася мацi, узяла дубец i бiла яго па нагах i руках, прыгаворваючы:

– Лепш бы цябе ваyкi забралi i з’елi.

Нам бы менш ртоy кармiць i вёска вольна б уздыхнула. Каб ты здох, нягоднiк. Скажу старасце – хай прагонiць цябе з вёскi.

Адступiла яна, калi ад гэтай працы рука знямела. Іван ляжаy на падлозе i плакаy. Не столькi ад болю, колькi ад невыносных слоy.

– Цiха, Ванечка, не трэба плакаць. Жыццё пераменлiвае. Сёння яна цябе б’е, а заyтра палюбiць. Хадзем лепш да мяне – раскажу казку.

Дзед пагладзiy хлопца па галаве, падняy на руках i аднёс у ложак.

– Не плач, Ванька. Во бяда – ваyкi авечак пагрызлi. Ды колькi я жыву года не было, каб шэрыя кагосьцi не загрызлi. Людзi галадаюць i ваyкi таксама. Мы хочам жыць i яны. Але калi малы ваyчонак не здолее забiць вялiкага зубра, нiхто з роднай зграi не будзе кусаць яго за гэта.

Слёзы высахлi на шчаках Ванi, ён уважлiва слухаy дзеда.

– А ты бачыy нашага старасту? Да кiраyнiцтва з горада лiслiвы, нiбы парасё y мацi цыцку выпрошвае.