Знатныя гісторыі: эліта Гродна ў перыяд XVI—XVIII стагоддзяў

Свайго ваяводства y горада не было да самага канца XVIII стагоддзя, хаця фактычнае значэнне Гродна yжо y XVI стагоддзi было вышэй, чым у ваяводскага цэнтра – Трок.

У пералiку войска 1565 года, зробленым незадоyга да фармальнага аб'яднання ВКЛ i Польшчы y канфедэрацыю, якую мянуюць Рэччу Паспалiтай, згадваюцца, сярод многiх гродзенскiх воiнаy, наступныя людзi: гродзенскi харунжы Богуш Пятровiч Мiцута, Іван Карп, Сiдар Касцюковiч, Ждан Паyловiч Эйсмантовiч, Нячай Тышык ды iншыя прадстаyнiкi русiнскiх i балцкiх па паходжаннi мясцовых родаy.

Часцяком, байцы yзбройвалiся ашчэпамi, гэта значыць, дрэyкавай зброяй. Аб некаторых гродзенцах сказана, што яны мелi, корд або сякеру, а часам лук i стрэлы.

Конныя воiны Польшчы i ВКЛ у прадмесцi Гродна. Панарама Адэльгаузера-Цюндта, 1568 год.

У пералiку ёсць i жанчыны, напрыклад, Федзя Сяньковая, якая, канешне, не была ваеннаабавязанай, але выставiла маладога чалавека на канi i з ашчэпам.

Агнястрэльная зброя yсё яшчэ была рэдкiм задавальненнем для мясцовых шляхцiчаy, аднак сёй-той з дваран валодаy i такiм небяспечным для ворага прадметам.

На пачатку XVII стагоддзя на сцягу гродзенскага павета была выява «Пагонi». Коннiк на гродзенскiм палотнiшчы сядзеy на чорным канi, чорны i чырвоны колеры вылучалiся i ва yборы самога «рыцара збройнага».

Рыцар на харугве Гродзенскага павета y часы Жыгiмонта Вазы.

Перапiс 1765 года таксама цiкавы. Пара соцень гадоy, вядома ж, значны перыяд, i згаданыя y спiсе паны прыкметна адрознiваюцца ад сваiх прашчураy з XVI стагоддзя.

8 лiпеня 1765 года гродзенскi харунжы Мiхаiл Эйсмант выдаy унiверсал, якi загадваy шляхце сабрацца на агляд. Сярод прыбылых шляхцiчаy ёсць людзi, якiя мелi такiя iмёны: Шымон Кульбацкi, Рох Снарскi, Шымон Пурскi, Каспер Тамашэyскi. Вось тут якраз i можна заyважыць, што нават самi iмёны прадстаyнiкоy гродзенскага павета гавораць пра yплыy польскай культуры.

Пiсталет XVIII стагоддзя. Нацыянальны музей у Кракаве.

Агнястрэльная зброя, у той час, ужо не была вялiкай рэдкасцю, i шляхцiчы выкарыстоyвалi як халоднае yзбраенне, i перш за yсё шаблю, так i зручныя для кавалерыстаy пiсталеты. Аднак бедныя прадстаyнiкi шляхты часам не мелi нават каня. Напрыклад, пан Якук Кажэнеyскi быy на перапiсе пешым, хоць i меy пры сабе шаблю.