Знатныя гісторыі: эліта Гродна ў перыяд XVI—XVIII стагоддзяў

Рацыён шляхцiца, як не цяжка здагадацца, моцна залежаy ад яго фiнансавых магчымасцей.

Вышэйшая праслойка арыстакратаy магла дазволiць сабе атрымлiваць асалоду ад самых дзiyных прысмакаy.

Напрыклад, на дне нараджэння караля Аyгуста III, калi манарх святкаваy у Гродне, у 1752 годзе, на дэсерт, як паведамляе Вiльгельм Шлемюлер, былi прынесены асаблiвыя прысмакi:

«Тры гадзiны доyжылася бяседа. У канцы yнеслi дэсерты, а яны былi такiя цудоyныя, што сапраyды вартыя каралеyскага стала. Перш за yсё звярталi на сябе yвагу дзве святынi, вельмi yмела зробленыя: усiх добрых якасцяy i славы, як пра гэта казалi надпiсы.

А y сярэдзiне трыyмфальная арка, на якой уяyная Постаць Славы. У адной руцэ яна трымала трубу, а y другой надпiс наступнага зместу: [Аyгуст II кароль, народжаны y 1696 годзе.] Ну а далей вялiкiя, па-майстэрску выкананыя, сады, лаyкi, i yсё гэта дзiyна прыгожае i вельмi каштоyнае».

Беззямельны шляхцiц мог толькi памарыць пра такiя рэчы, бо яго рацыён больш-менш адпавядаy рацыёну сялян i звычайна yключаy розныя злакi, гарох i саланiну.

Сярэдняя i багатая шляхта ела шмат мясных страваy: ялавiчыну, свiнiну, розную дзiчыну.

Станiслаy Панятоyскi, будучы yладар ВКЛ, назiраy у гродзенскiм палацы Мiхаiла Радзiвiла Рыбанькi, у 1752 годзе, страву з мясам i шпiнатам, якая, зрэшты, не здалася госцю апетытнай.

У модзе былi заправы, напрыклад, перац ды шафран, якiя часта выкарыстоyвалi y вялiкiх колькасцях.

Траплялася на столе i рыба, бо, як сказана вышэй, нават магнаты не цуралiся рыбалкi.

У вялiкай пашане быy бiгас, гэта значыць, страва з капусты i мяса.

Кашы, салаты i супы, а таксама садавiна i гароднiна, былi жаданымi гасцямi на сталах дваран.

Ва yжытку XVI—XVII стагоддзяy за сталом часцяком выкарыстоyвалi практычны посуд з металу.

Сярэбраная лыжка XVI – XVII стагоддзяy, з польскiм рыфмаваным надпiсам «Ты запомнi чалавек, у цябе нядоyгi век» (пераклад Я.А.). Нацыянальны музей у Кракаве.

Ужывалi таксама глiняны, шкляны i драyляны.

Зразумела, забяспечаная шляхта магла сабе дазволiць сярэбраныя вырабы, а вось бяднейшая, часам абыходзiлася посудам з некаштоyных металаy.

У Стэфана Баторыя, якi жыy у гродзенскiм замку, мелiся нават залатыя сталовыя прыборы.

У другой палове XVIII стагоддзя, дастаткова шырокае распаyсюджанне атрымалi фарфор i крышталь, прычым апошнi выдатна рабiлi i y гродзенскiм рэгiёне, напрыклад, у Налiбоцкай мануфактуры. Падобная вытворчасць шкла мелася i y самiм Гродне.