Беседы с Тукаем / Тукай белән әңгәмәләр

– Яшь кал?м иял?рен? осталык д?ресл?ре бирс?гез, н?рс?г? аеруча басым ясап с?йл?р идегез?

Г. Т. Пожалуйста… Фикерегезне языгыз, тик якты булсын фикерегез; фикерегездер – фикеребез ??м фикеребездер – фикерегез. Языйк ??м басып таратыйк – олы фикерл?р кузгалсын; бу кысырлык бетеп, д?ньяга фикеребез юл алсын. Ч?нки фикерл?р кайнаса, эшл?р д? алга кит?р, – бу м?гъл?м булсын ??ркемг?, – шушындый безне? фикер. Борынгыдан бирле безне? фикеребез тоткын иде… Фикеребез торсын я?арып гел… Искерм?сен, ?зара ??н?ал-ызгыштан кыл кад?р ис керм?сен! Фикеребез халыкны таркаткыч ?илл?р истерм?сен, истереп, милл?тне? берл?ш? юлын кистерм?сен!

– Фикерд?н м?хр?м с?нгать ?ансыз кешене х?терл?т?, дип иск?ртк?н фикер иял?ре.

Карашыгызны сез д? бик ачык белдер?сез.

Г. Т. Минем фикерем шул.

– Х?терегезд?дер, сезне? С?гыйть С?нч?л?йг? юлланган хатыгыз бар. 1910 елны? 9 ноябренд? язылган ул. Анда поэтика м?сь?л?л?ре беркад?р ?з?кк?р?к алынган. ?г?р шушы у?айдан ?йтелг?н кайбер фикерл?регезне иск? т?шерс?к, ки??шл?регез б?генге яшьл?р ?чен файдалы булыр иде.

К?з алдына китерегез ?ле: Габдулла Тукай ??наплары алдында, баягы с?з бел?н ?йтк?нд?, «амбицияле» яшь шагыйрь утыра. А?а и?атны? кайсы якларына аеруча игътибарлы булырга кир?к? Шуларны яшь дустыгызга ян?д?н кабатлый алмассызмы?

Г. Т. Ш?б?? юк, сезд? милл?тк? яки ш??р?тк? бик кызу м?х?бб?т бар. ?мма ??р язганыгызны н?фис в? изящный дип ?йтс?м, мин сезг? дуст булудан бигр?к, монафикъ булудан куркам… М?мкин кад?р шигырьне аз язсагыз да, матур в? хуш иттереп языгыз.

С?наигы н?фис?[76 - С?наигы н?фис? – н?фис с?нгать.] аз гына бер хата с?б?пле тупас ??н?рл?рд?н булып кит?е бар.

– Тагын бер иск?ртеп ?т?рг? туры кил?: с?з бел?н эш ит? гаять катлаулы, кайвакыт ул х?т?рлеген д? к?рс?теп куя.

Г. Т. С?з авызы?нан чыкмас борын с?зг? син ху?а, с?з авызы?нан ычкынгач – ул си?а ху?а.

– ?дип язган с?зл?ре ?чен бу д?ньяда гына т?гел, х?тта ки ахир?тк? к?чеп китк?ч т? ?авап тотарга тиеш.

Г. Т. Тукта?ыз ?ле, бер хик?я х?терем? килде.

– С?йли башлагыз, б?лдермич? ты?лыйм.

Г. Т. М?хш?рне? куркынычлы м?йданына ике кешене х?кемг? китерг?нн?р иде. Берсе – олуг юлларны кис?че, к?п кешел?рне? каннарын т?геп, малларын алучы; икенчесе – бик данлыклы, б?тен д?ньяга исем-чабы таралган М?х?ррир – китап язучы. Бу М?х?ррирне? с?зл?ре килешле ??м симез муллаларга шампанский эч?рг? ф?твалый…[77 - Ф?твалау – ярый дип к?рс?т?.]

Ахырда коточкыч судьялар алдында х?кем булды.