На парозе раю

Вы такая прыгожая!

– Маладыя yсе прыгожыя, – паблажлiва адказала гаспадыня.

– Скажыце, вас бiлi на допытах?

– Не, не бiлi, але спаць не давалi.

– Як гэта?

– Уначы дапытвалi, а yдзень не дазвалялi класцiся на ложак.

– Як жа вы гэта вытрымалi? – са спачуваннем спытала Юля.

Жанчына апусцiла вочы, паyзiралася y змесцiва кубка i цiха прамовiла:

– Зрэшты, мне не было y чым прызнавацца. Я прыняла yмовы гульнi, згадзiлася з усiмi абвiнавачваннямi, падпiсала нейкiя паперы i мяне пакiнулi y спакоi да суда, на якiм прызначылi дзесяць гадоy пакарання, а потым завезлi y Сiбiр, у Бадайбо.

Чулi пра такi горад, дзе здабываюць золата? Вось i yся гiсторыя.

Клаyдзiя Мiхайлаyна паглядзела Юлi y вочы, нiбы правяраючы, цi прыняла тая на веру сказанае, i супакоiлася. Журналiстка, не выяyляючы нiякага недаверу, пачала нешта запiсваць у нататнiк, а потым спытала:

– Як вам там было?

– Цяжка, – уздыхнула старая. – Спачатку пасылалi на лесапавал. Маразы y сорак градусаy, або восеньская слота, або летняя спякота i гнюс – няма паратунку.

Пакуты пякельныя! Жанчыны там больш за чатыры гады не вытрымлiвалi. Мяне yратавала тое, што я yмела шыць. Праз год мне знайшлася праца y швейнай майстэрнi. Там таксама было не соладка, але ж я працавала y памяшканнi, а не на марозе. Калi жонкi ахоyнiкаy даведалiся, што я некалi была мадысткаю, сталi шыць у мяне свае строi, часам частавалi чым-небудзь смачным. Так i выжыла.

– За што ж вас пасадзiлi? – цiха прамовiла Юля сваё галоyнае пытанне.

– Вой, Юлечка, я i сама да гэтага часу не магу зразумець.

Нейкi звышпiльны нкусавец у маёй любоyнай запiсцы, адрасаванай аднаму чалавеку, разгледзеy прыкметы нянавiсцi да савецкай улады i маю схiльнасць да шпiёнства. Нiколi не думала, што мяне, сакратара падпольнага Антопальскага райкама камсамола, узнагароджаную двума медалямi i ордэнам, пасадзяць у турму.

Юля адсунула свой кубак з недапiтаю гарбатай i пачала хуценька запiсваць. Настаy той момант, калi, як здалося журналiстцы, жанчына разгаварылася, цяпер заставалася толькi разумна ставiць пытанне за пытаннем.

– Вы y некага закахалiся?

– Так. Але ён аказаyся жанатым. І што я y iм знайшла? Проста ачмурэнне нейкае навалiлася. Цi мо iнстынкты мною кiравалi? Жонка y яго была раyнiвая. Мой лiст да яго перахапiла, напiсала на мяне данос куды трэба. Карацей, за yсё трэба плацiць, – развяла рукамi жанчына, на твары яе было напiсана пакаянне, як у грэшнiцы, якая шкадавала аб сваiм учынку.

– Разумею.