Святло далёкай зоркі

Пабудавана яна на адкрытым роyным месцы. У цэнтры размясцiлiся валасное yпраyленне i народнае вучылiшча. Паабапал вулiцы густа выстраiлiся сялянскiя дамы. Двары y большасцi сваёй не агароджаныя, варот няма. Адна студня на некалькi гаспадарак. Да хаты прымыкаюць сенцы, каморкi, побач – варыyнi, павецi, хлявы, свiрны, далей – гумны.

Даследчык звяртае yвагу на беднасць сялянскага побыту. У кожнай хаце можна было yбачыць самаробныя лаyкi, драyляныя ложкi. Сцены часаныя, без шпалераy i пабелкi.

Падлога высцiлалася габляванымi дошкамi. Як i сцены, яе мылi лугам (попелам) i гарачай вадой[24 - Архiy РЭМ, ф. 2, воп. 2, спр. 572, с. 63.].

У некаторых вёсках Сержпутоyскi сустракаy курныя хаты, якiя абагравалiся дымам. Адну з такiх хат у вёсцы Церабiлава Рэчыцкага павета этнограф апiсаy у сваiм дзённiку. Памеры хаты 6?6 аршынаy. Тры невялiкiя акенцы прапускаюць мала святла, таму y хаце заyсёды цёмна. Добрую трэць памяшкання займае печ з палацямi. Вусце y печы нiзкае, перад iм адтулiна.

Труба адсутнiчае, дым выходзiць на вулiцу праз шырокiя нiзкiя дзверы, увайсцi праз якiя можна толькi сагнуyшыся. Хата награваецца хутка, хутка i астуджваецца. Едкi пах дыму навекi пасялiyся y лёгкiх чалавека, ва yсiх порах дрэва, цэглы.

Вокны y большасцi дамоy былi невялiкiя, усяго y чатыры шыбы, што тлумачылася беднасцю сялян, якiя не мелi магчымасцi купiць дарагое шкло. Нягледзячы на беднасць, людзi жылi памiж сабой дружна, дзверы iх хат не ведалi замкоy.

У лепшым выпадку iх замянялi кручкi або закруткi.

Сустракалiся вёскi i багацейшыя за Круковiчы, напрыклад вёска Дзянiскавiчы, якая выцягнулася больш як на дзве вярсты. Дамы тут добрыя, крытыя саломай, вокны з вялiкiмi шыбамi i аканiцамi. На каньках большасцi хат красавалiся выразаныя з дрэва пеyнiкi.

А. Сержпутоyскi тлумачыy гэтую заможнасць тым, што акрамя земляробства i жывёлагадоyлi жыхары займалiся яшчэ паляваннем i рамiзнiцтвам[25 - Архiy РЭМ, ф.

2, воп. 2, спр. 562, с. 15.].

Вынiкi сваiх першых экспедыцый Сержпутоyскi абагульнiy у этнаграфiчным нарысе «Белорусы-полешуки (этнографический очерк). Постройки, занятия и поверья крестьян северной половины Мозырского и южной части Слуцкого уездов Минской губернии»[26 - Там жа, ф. 1, воп. 2, спр. 574.]. Нарыс уключае yводзiны i тры раздзелы. Ва yводзiнах даецца геаграфiчная i гiсторыка-бытавая характарыстыка даследаванай часткi Палесся.