Захад Беларусi: гiстарычны пазл

«Па каралеyскiм загадзе сабралiся браты караля, троцкi князь Скiргайла, гродзенскi Вiтаyт, кiеyскi Уладзiмiр, наваградскi Карыбут…»

У пералiку князёy Вiтаyт названы менавiта гродзенскiм князем, што можна трактаваць як указанне на вялiкшую значнасць Гродна y параyнаннi з Брэстам.

Падчас чарговага супрацьстаяння Ягайлы i Вiтаyта, першы вырашыy нанесцi yдар па вотчынных уладаннях супернiка. Хутка yзяyшы Брэст, кароль падышоy да Гродна, дзе абложнiкаy чакала доyгая i yпартая барацьба з вернымi Вiтаyту гарнiзонамi.

У вынiку аблогi 1390 года, воiны польскага караля yсё ж захапiлi гродзенскiя yмацаваннi.

Сярод дадзеных, якiя сведчаць аб важнасцi таго цi iншага населенага пункта, знаходзяцца i звесткi аб стварэньнi розных абарончых пабудоy. Вядома, што y Гродне Вiтаyт разгортвае маштабнае замкавае будаyнiцтва, падарыyшы гораду адзiн з найлепшых фартыфiкацыйных комплексаy краiны. На стыку XIV i XV стагоддзяy у горадзе над Нёманам iснуюць два каменныя замкi – Верхнi i Нiжнi. Падобныя сiстэмы двух каменных умацаванняy знаходзiлiся толькi y некаторых найважнейшых гарадах Княства: Вiльнi, Троках i, як мяркуецца, Вiцебску.

Замак Брэста y гэты час заставаyся y асноyным драyляным, хаця, як мяркуецца, уключаy каменную вежу валынскага тыпу, так званы «столп», пабудаваны яшчэ y XIII стагоддзi.

У сучаснай гiстарычнай лiтаратуры Гродна yсё яшчэ часта называюць «другой сталiцай Вiтаyта», аднак жа, якi горад лiчыyся першай сталiцай, Вiльня або Трокi, часта не yдакладняецца. Так цi iнакш, нават калi лiчыць падобны статус горада пэyным перабольшаннем, варта адзначыць, што Гродна без усялякага сумнення, разам з Трокамi, Вiльняй i Коyнам, уваходзiy у пералiк асноyных рэзiдэнцый вялiкага князя Вiтаyта, а таксама часта прымаy i польскага караля Ягайлу.

Важнай рэзiдэнцыяй уладцаy быy таксама замак у Берасцi.

Калi пры Вiтаyце i Ягайле Берасце хутчэй знаходзiцца y ценi Гароднi, то пры Казiмiры Ягелончыку горад над Бугам ужо можна назваць як мiнiмум не менш важнай рэзiдэнцый польска-лiтоyскiх манархаy.

Па звестках польскiх гiсторыкаy, менавiта y Гродне Казiмiр атрымлiвае прапанову стаць валадаром Кароны, а y Брэсце згаджаецца yзысцi на сталец Польскага каралеyства, гэта значыць у перыяд праyлення Казiмiра, Гродна i Брэст у чарговы раз «дзеляць памiж сабой» важную гiстарычную падзею.

Казiмiр Ягелончык даволi шмат часу бавiy у берасцейскiм замку, калi адпраyляyся з Кракава y лiтоyскiя землi, а таксама вяртаyся з Княства y Карону.