Амир Темур севган юрт

Qanisiz, madaniyatga taalluqli bo�lsa, otning taqasini ham saqlovchi xalqlar?!)

Yoki Temurning oqsoqligi haqida ham turli taxminlar aytildi. Oyoq sinishini qaroqchilikda, jangda, deb o�qigandik, Shahrisabzda Qiyomxon hoji kitoblarda ko�rganlari asosida Temurning oyog�i Buxoro yaqinida xandaqqa qulab singan (o�smirlikda) va Qalmoq degan kampirnikida yotib davolangan, shu yerda atala (shavla emas) yeb og�zi kuygan, deb qoldilar. Yakkabog�da esa bolaligida ham oqsoq bo�lganini, tepaga chiqishda kimo�zarga quvlashmachoq o�ynashsa, orqada qolib ketar, lekin har doim qalpog�ini otib, birinchilikni olganini, o�rtoqlariga «bosh oyoqdan ulug�, mening bosh kiyimim marraga birinchi keldi», deb vaj aytganini so�zlab berishdi.

Albatta, bu hikoyalar asl tarjimayi hol oldida yolg�on, biroq xalqning o�z farzandini e’zozlab, shunday naqllar ijod qilgani, ularning avlodlar osha yashab kelayotgani e’tiborga molik. Holbuki, jahongir haqida yuzlab rivoyatlar, matallar to�qilganki, ular deyarli to�planmagan, o�rganilmagan.

Bu – buyuk ajdodimizga nisbatan sovuq munosabat, uni xalq xotirasidan o�chirib tashlash istagining ifodasi edi. Endi aybni yuvish fursati keldi.

TEMURBEK IZLARI BILAN

…Avtobusni tog� oldidagi Kaltaqo�l qishlog�ida qoldirishga to�g�ri keldi. Yana homiylarimizning himmati asqotdi. Ular kuchli yuk mashinasi topib berishdi. Ma’lum bo�lishicha, bizni lash-lushlarimiz bilan bitta mashina toqqa olib chiqa olmas ekan.

Ikkiga bo�linishga to�g�ri keldi. Oldinda ketdim, ertaroq borib, ul-bulni tayyorlab turish kerak.

Tog� yo�li tik, o�nqir-cho�nqir bo�lishdan tashqari nihoyatda tor – bir izli. Qarshi tarafdan mashina kelib qolsa, nima bo�larkan? Motor guvillaydi, zo�riqadi, ba’zan g�ildirak joyida aylanib qoladi, yuragimizni hovuchlab, bortga qapishgancha yuqorilaymiz. Ha deganda, tubsiz dara, uning qa’rida oqayotgan daryo ko�rinaveradi.

«Lochin» bo�lmasak mayli edi, ishqilib xudo asrasin. Ba’zan qisqa tekisliklar to�g�ri kelib qoladi, mashina g�izillab chopadi, tog� shamoli sochlarni taraydi, dimoqqa ufor hidlar uriladi. Yuqorilagan sari odam yorug�lik dengizida g�arq bo�layotgandek sezadi o�zini. Tog�larda o�zgacha munavvarlik, musaffolik bo�ladi. Dimoq kuyishadi, bu havoning siyraklashayotganidan, yurak tezroq ura boshlaydi.