Амир Темур севган юрт

Shu qishloq manzaralarining rangli suratlari berilgan. Tafsiloti ko�p, samolyotga bilet olish oldi-qochdisini ikki sahifada ifodalaydi. Moskvadagi «Мысль» nashriyotidan chiqqan bu kitob pishiq qog�ozda, chiroyli rangli muqovada bosilgan. Bizda ham shunday kitoblarni chiqarisharmikan?!

Tun fayzli o�tdi. Ertalab g�orga otlandik. Besh eshak va ikki otga ko�ch-ko�ronni yukladik. Qo�riqxona bo�lim boshlig�i Yodgor va Nazar hamrohlik qiladigan bo�lishdi. Daryo bo�yiga tushib, toqqa o�rladik.

Bu yo�llardan ko�p yurganman, har bir so�qmoq tanish. Hamrohlarda ishqibozlik oshgandan-oshgan, ko�plariga bunday safar yangilik. Eshakka ham eplab minisha olmaydi, biroq ishtiyoq kuchli.

Gazaqo�tonga chiqquncha bo�lganimiz bo�ldi. Yo�l juda tik, ilonizi, hatto eshaklarning to�qim-u yuklari tushib qoldi (albatta, qayta ortdik). Tekislik boshlandi, keyin yana o�r, nishab. Azimbuloqqa yetib, dam oldik.

Ko�chishdan keyin bu tomonlarga inson qadami kam tekkan, biroq yo�llar bekilib ketmabdi.

Atrof o�t-o�langa burkangan. G�o�lmarashadan chiqadigan shoti tushib ketibdi, tosh tashib ko�tardik-da, ulovlarni o�tkazdik. Qal’ayi sheronga o�tiladigan ko�prik o�rnida 2–3 chirigan xoda turibdi. Topqir Nazar daryodan o�tishni taklif qildi. Yuklarni ko�tarib o�tdik-da, ot-eshaklarni bittalab daryoga itarib tushirib, narigi qirg�oqqa tortib olaverdik. Hayvonlar sirpanchiq qoyada oyog�ini tirab olar, qamchi yoki tayoq zarbidan ilojsiz bir metrlar pastga, shovullab oqayotgan tog� daryosi gumiga sakrardi. Bu joydan qaytishda aslo chiqib bo�lmaydi – bu haqda o�ylash fursati emas, yo�lda davom etish kerak.

O�siq butalar, daraxt shoxlari yurishni qiyinlashtirar edi. Manzil ham negadir bu safar ancha uzoq tuyuldi. Kun oqqanda Ho�kizburun sharsharasiga yetib keldik. Sochilib oquvchi Baytaldumi favvorasi qurib qolibdi. Undan bir kilometrlar yurgach, uzoqdan g�orning og�zi ko�rindi. Daryo bo�yidagi tekislikda to�xtadik.

Sohibqiron haqida nima o�qigan bo�lsam, hech birida uning g�orda bo�lgani haqida batafsil ma’lumot yo�q. «Temurnoma»da Balxni qo�lga kiritayotganda bir muddat tog�-toshlarda, g�orlarda yashab yurganiga ishoralar bor. Bizning bu savolga aniqlik kiritishga qurbimiz yetmaydi, nihoyati g�orni borib ko�rishimiz mumkin. Keksalar Temur bu yerda uzoq vaqt yashagani, mislsiz yurishlariga tayyorgarlik ko�rgani haqida ishonch bilan gapirishardi.