Меҳнат ўқитиш методикаси

Darslarning jihozlanganligi o�z mehnati uchun shaxsiy mas’uliyatni, mehnat madaniyatini tarbiyalashda katta ahamiyatga egadir. Agarda bolalar yomon jihozlangan sinfda, qo�pol, og�ir va yoshlariga nomuvofiq asboblar bilan shug�ullansalar, ish natijalari ko�ngildagidek bo�lmaydi. Bunday sharoitda, tabiiyki, mehnatga muhabbatni, tartiblilikni, aniqlikni, asboblarga ehtiyotkorona munosabatni tarbiyalash qiyin bo�ladi.

Mehnat madaniyatining tarkib topishi uchun darslarda doimo bolalarning e’tiborini asbob va materiallarni saqlash qoidasi hamda joylashtirish tartibiga, ish joyini to�g�ri jihozlashga, materiallardan tejamkorlik bilan foydalanish usullariga, ish harakatlari me’yori va sur’atiga ish sifatini ta’minlovchi tadbirlarga, ishlov berishda olingan aniqlik va tozalikka rioya qilishga va nihoyat, narsani chiroyli qilib bezashga jalb qilib borish kerak.

Agarda o�qituvchining talablari amaldagi faktlardan ajralib tursa va buning natijasida shartli bo�lib qolsa, agarda bola har bir qadamida tartiblilikka, tozalikka, aniqlikka rioya qilishi lozimligiga ishonch hosil qilmasa, bolalarni mehnatga muhabbat ruhida tarbiyalashda muvaffaqiyatga erishish haqida gapirish qiyin.

Tartiblilik, tozalik, aniqlik, intizomlilik talablari mehnat jarayoni va vositalarini o�zining ehtiyojidan kelib chiqmay, bu faqat pedagogninggina talabi bo�lgan hollarda ham mehnatning tarbiyaviy ahamiyati pasayadi.

Mehnat madaniyati malakalari u yoki bu mehnat jarayonida belgilangan tartibga va harakatlar izchilligiga rioya qilinishi lozimligini muntazam tushuntirib borish bilan birga bo�ladigan ko�p marta mashq qilishlar natijasida tarkib topadi.

Kerakli material va asboblar bilan yetarlicha ta’minlanmaganlik ham mehnat madaniyatining shakllanishiga salbiy ta’sir etadi. Ba’zan o�quvchilarning tayyorlanmaganliklari va uyushmaganliklari tufayli o�qituvchining ko�p vaqti bekorga sarf bo�ladi: biri qaychisini unutib, biri qog�ozsiz kelib ish qilayotgan o�rtog�ini narsa so�rab chalg�itadi.

Shuning uchun o�qituvchi dars boshlanishidan oldin guruh boshlig�i yordamida o�quvchilar o�rtasidagi do�stona o�zaro yordamga tayanib o�z vaqtida choralar ko�rishi lozim, biroq hech qanday holatda ham u o�quvchini uyiga jo�natmasligi yoki jazo berish tartibida o�quvchini ishsiz qoldirmasligi kerak, afsuski, bunday hollar amaliyotda uchrab turadi.