Сляды волатаў

Гэткi ж клопат i y барсука, каб не будзiy у час зiмовага сну голад.

Жнiвень – самы багаты месяц на грыбы, сапраyдны баль грыбоy. На радасць грыбнiкам, высыпае многа лiсiчак, ваyнянак, сыраежак, валуёy, падасiнавiкаy, падбярозавiкаy, бабак, махавiкоy, рыжыкаy, баравiкоy, груздоy…

У лесе ад iмху i першага апалага лiсця iдзе густы грыбны пах. У народзе на гэты конт ёсць прымаyка: «Калi грыбна, то i хлебна».

Верасень

Пачатак восенi. Сама цвiце верас, таму i верасень у беларусаy i yкраiнцаy. У рускiх – «сентябрь», таму што калiсьцi y старажытных рымлян гэты месяц па лiку быy сёмым.

Прырода няспешна развiтваецца з летам, цяплом i кветкамi.

Карацее дзень, даyжэе ноч. 25 верасня падзяляе суткi папалам. Пачынаюць марасiць зацяжныя дажджы, можа здарыцца, што y канцы месяца ненадоyга выпадзе i снег.

Жаyцее, чырванее, барвавее лiсце. Яно робiцца такiм рознакаляровым, бо дрэвы хочуць атрымаць як найбольш сонечнай энергii, якой становiцца yсё меней i меней.

А вось познi дуб, бэз, вольха восенню не мяняюць афарбоyку лiсця.

Дацвiтаюць блакiтная цыкорыя, валошка, браткi, палявы гарошак…

Лiняюць, пераапранаюцца y зiмовыя шубкi звяркi. Нястомна запасаюцца на зiму харчам вавёркi, хаця асноyнай iх ежай будзе яловае насенне.

Нават вароны i сарокi ладзяць схованкi. Сарокi хаваюць у iх жалуды, арэхi.

Хаваюцца на зiму y дуплах i пад карэннем, скруцiyшыся y клубкi, гадзюкi. А вужы выпаyзаюць пагрэцца яшчэ i на лiстападаyскiм сонцы.

Сплываецца да сваiх зiмавальных ям рыба.

У народзе пра верасень гавораць: «Восень на рабым канi едзе». І прыкмячаюць: «Буслы ляцяць высока – зiма яшчэ далёка».

Кастрычнiк

Працяг свята асенняга лiсця.

Апрацоyваюць, як некалi казалi, – труць лён, а y вынiку атрымлiваецца шмат кастрыцы. Таму y нас гэты месяц называюць кастрычнiкам. Паyкраiнску ён захаваy назву «жовтень», бо y лясах яшчэ шмат i жаyталiсту, i грыбоy.

Руская назва «октябрь» запазычана з лацiнскай мовы: у старажытных рымлян гэты месяц быy па лiку восьмым.

У гэтым месяцы тыдзень цi два – сонечныя, цёплыя. Гавораць, бабiна лета прыйшло. Можа i павучок на павуцiнцы паляцець, i страказа аднекуль з’явiцца, i навальнiца пройдзе. Наогул, такiя цёплыя днi могуць парадаваць i y наступным месяцы – лiстападзе. Так што правiльней называць бабiным летам цёплыя i пагодныя асеннiя днi, якiя бываюць неаднойчы.

Але восенню yсё ж пераважаюць дажджы, туманы, у нiзкiх мясцiнах здараюцца замаразкi.