Қор одам

– Manovilar orasida yaxshi bo�lib bo�psan! Yaxshi bo�lishni xohlamayman ham! Bularning o�qrayib qarashini ko�ring! – debdi u, nihoyat o�sha yerdagilarni yomon ko�rib, zardasi qaynabdi. – Tomosha topildi bularga, sevinishlarini qara. Voy, jonim qiynalib ketyapti!

Qiz o�zi haqida to�qilgan qissani bolalarga aytib berishganini ham, go�daklar uni xudosiz deb aytishganini ham eshitibdi.

– U shunaqayam jirkanch, ablahki, asti qo�yavering! Endi jazosini tortsin! – deyishibdi bolalar.

Inge bolalarning og�zidan ham faqat la’natlar eshitibdi.

Yana boshqa gal u ochlik va g�azabdan azob chekib turganida o�z nonini va o�zi haqidagi qissani takror eshitibdi. Qissani norasida bir qizchaga aytib berishayotgan ekan, qizcha, dimog�dor, hovliqma, Ingega rahmi kelib, zor-zor yig�labdi.

– Nahotki, u hech qachon yuqoriga qaytib chiqmasa? – deb so�rabdi.

– Hech qachon qaytmaydi! – deb javob qaytarishibdi unga.

– Bordi yu kechirishlarini so�rasa-chi, endi hech qachon bunday qilmaslikka va’da bersa-chi?

– U umuman uzr so�ramoqchi emas!

– Uning uzr so�rashini juda-judayam xohlardim! – debdi qizcha, shunday keyin anchagacha tinchlanmabdi.

– Agar uni yerga qaytarishsa qo�g�irchoq uyimni berardim! Bechora, sho�rlik Inge!

Bu so�zlar Ingening qalbigacha yetib boribdi: ko�ngli ancha taskin topganday bo�libdi: «bechora Inge!» degan tirik jon endi topildi-ya! Uning gunohi haqida bir og�iz ham lom-mim demadi-ya! Jajjigina begunoh qiz yig�lab uning gunohi kechirilishini tilabdi! Ingening qalbini allaqanday tuyg�u egallabdi; yig�lab yuborgisi kelibdi, lekin yig�lolmabdi, chunki yana yangi azob boshlanarkanda!

Yer ustida yillar shamolday tez o�ta boshlabdi, yer ostida esa ahvol avvalgiday qolaveribdi.

Inge o�z nomini kamdan-kam eshita boshlabdi! Yer ustida uning nomini tobora kamroq tilga oladigan bo�lishibdi. Biroq, kunlardan bir kun qulog�iga, «Inge! Inge! Meni rosa kuydirding-ku! Shunday bo�lishini bilardim-a!» – degan nido kelibdi. O�shanda onasi jon berayotgan ekan.

Ba’zan Inge o�z nomini qari xo�jayinlari og�zidan ham eshitib qolarkan. Xo�jayinning xotini hammavaqt hokisorlik bilan: «Inge, ehtimol sen bilan yana diydor ko�risharmiz! Kim qayoqqa tushishini hech kim bilmaydi», – der ekan.

Biroq, Inge xo�jayinining xotini o�zi tushgan joyga tushmasligini yaxshi bilarkan.

Vaqt juda sekin o�ta boshlabdi.