Цені Дзікага палявання

Калi ты кепскi гаспадар, то i ценi твае шкадлiвыя, цягаюць з-пад носа твае рэчы, блытаюць iх, не даюць распалiцца агню y печы i не вядуць у хату дастатак, наадварот, зводзяць яго дашчэнту, i калi y галаве y цябе яшчэ нешта ёсць – кiдай усё, хату гэтую кiдай, перабiрайся y iншае месца, заводзь сабе новых сужыцеляy. Так думалi людзi. З таго ж уяyнага, нерэальнага свету прыходзiлi да iх i як бы паyнячысцiкi, паyценi, слабыя, кволыя, здольныя змагчы хiба што соннага i хворага, – палуночнiкi i ярэтнiкi, мары i кiкiмары.

У тым жа свеце людзi знаходзiлi месца i такiм, як лесавiк. Яны не ведалi, хто такi лесавiк, што ён такое ёсць, i выдумлялi. Наогул, людзi yсё невядомае iм старалiся надзялiць самымi дзiвоснымi, самымi вычварнымi якасцямi i yласцiвасцямi. Менавiта з-за гэтага y памочнiкi Люцыпара, у яго падручныя трапiy i лесавiк, а яшчэ, акрамя яго, – палевiкi, кладнiкi, вадзянiкi (сярод iх людзi распазнавалi вiрнiкаy i цiхоняy), балотнiкi, багнiкi, аржавенiкi, лознiкi. А як ёсць адны – ёсць i другiя. У рэках i азёрах забаyлялiся, спявалi салодкiя песнi, клiкалi людзей да сябе y чароyнае вадзяное княства русалкi. Людзям рабiлася шмат лягчэй жыць, калi яны маглi сабе i iншым што-небудзь растлумачыць. Спакойна пасвiyся статак, пагладжвала зямлю сонца, каб не было зусiм горача, пралятаy лёгкi ветрык, пакалыхваy траву – i раптам адна з кароy, зарыкаyшы, задраyшы старчма хвост, кiнулася y самы гушчар кустоy, з якога потым не так проста яе выцягнуць, i за ёй памчала другая, трэцяя… Заляскалi пугi, забрахаy сабака, замармыталi сабе пад нос пастухi: палевiкi, яны, нячысцiкi, iхняя работа, цэлымi днямi над кожнай каровай па некалькi дзясяткаy аваднёy са сляпнямi вiецца – i нiчога, не, толькi палевiкi пачынаюць ганяць кароy, прымушаюць iх гiзаваць, падбрыкваць нагамi i матляць галавой; ды на тое яны, палевiкi, i ёсць. Цi брыдуць, зрэдку разгiнаючыся, па балоце ягаднiцы, збiраюць у кашалi журавiны, i вось выйшлi да чыстага, цiхага азярца, выпрасталiся, уздыхнулi з палёгкай, паселi, прыхiнуyшыся да дрэy, тварам да возера, бо вочы на вадзе адпачываюць, на чым жа iм яшчэ адпачываць, як не на роyным i чыстым абсягу, – i раптам пайшлi па вадзе бурбалкi. Людзi падхапiлiся, у трывозе глядзяць на ваду, бокам-бокам у лес, ногi самi нясуць падалей ад возера, а там, у вадзе, ужо нехта ляпае, раве, вiшчыць.