Цені Дзікага палявання

Вадзянiк гуляе, пераглядаюцца мiж сабой людзi, хутчэй адсюль, яшчэ yхопiць ды туды, хутчэй, баранi божа…

Ну i, здаралася, хацелася людзям бачыць сярод сабе падобных нелюдзяy, тых, хто прадаyся нячыстай сiле, хто не здаволiyся дзённым, зямным, хто пайшоy у слугi падзямелля i ночы. У аблiччы людзей хадзiлi, пазiралi цяжкiмi, бяздоннымi вачыма сугнеiстыя ведзьмакi, ведзьмы i калдуны. Удзень яны проста хадзiлi i пазiралi – а yначы… Уначы яны маглi зрабiць самую розную шкоду, бо сiла iх была вялiкая. Прапала малако y каровы – чары, захварэла дзiця – зiрнула на малога ведзьмава вока, няyрод у полi – таксама ведзьмакова старанне, трэба знайсцi яго цi яе i знiшчыць.

Той чорны yяyны свет узнiк, мусiць, з моманту з’яyлення y лясах чалавека. Чалавек адразу зрабiy сабе iдала – столькi ж дзiyнага, незразумелага наyкола, столькi недасяжнага i магутнага, столькi жаданага, што якраз iдал i yстаy у пячоры, i да iдала прыдумалася, прыдалося. А яны, лесавiкi, i тады былi, i цяпер ёсць, нiколькi яны не памянялiся i не звялiся.

Ды, зрэшты, лесавiк добра ведаy i iншае: людзi, якiя жылi y ягонай пушчы i вакол, якiя пабудавалi на гэтай зямлi вялiзныя гарады i думалi пра яшчэ большыя, якiя, зусiм не маючы намеру звесцi пушчу, амаль звялi яе, хаця i засталося яшчэ некалькi ляскоy, гэтыя людзi нiколi не yзводзiлi нячыстую сiлу – усiх гэтых шатанаy, кадукоy, кiкiмар i лесавiка разам з iмi – у абсалют. Многiх яны нават лiчылi як бы i за сваiх, спагадалi iм, паблажлiва дазвалялi займацца сваiмi «нячыстымi» справамi, пасмiхалiся, расказваючы пра iхнiя забаyкi, i папярэджвалi: «Вы yжо не вельмi, як вас там… спакайней як-небудзь, усё мы разумеем, з усiм згодны: i пасвiстаць можна, i магерку з галавы скiнуць, i з панталыку збiць… але не вельмi.

Па-свойску давайце, спакайней». І абыходзiлася yсё часцяком якраз спакойна, па-свойску. Страх быy – але памяркоyны, iх праклiналi – але як вулiчных суседзяy, з iмi ваявалi – але не да смертазабойства. Калi яно ёсць – дык хай будзе.

Чалавек, канешне, надта любiy на yсё незразумелае напусцiць такога туману, што y рэшце рэшт сам заблытваyся i губляyся.

Вось i накруцiy з нячысцiкамi, вось i пасадзiy побач з iмi лесавiка. А лесавiк – ён лесавiк. Не чалавек, канешне, не звер i не птушка – але i не нячыстая сiла. Проста яму было дадзена такое, чаго не мог чалавек. Усё проста. Вось людзi не задумваюцца ж, як яны дыхаюць. І лесавiк не думаy, як ён жыве. Жыy лес, жылi звяры, жылi камянi з запаленай душой, жылi людзi – i ён.