Нелюбімыя гінуць

І раптам – балючы yдар пад самае сэрца… Другi i трэцi былi трошкi слабейшымi, але менавiта яны канчаткова вярнулi з небыцця. Вялiкi жывот некалькi разоy скалануyся i стаy неймаверна цяжкiм, у гэтую хвiлiну Айшэ здалося, што ненароджанае дзiця цягнецца да невялiкага пагорачка, хоча развiтацца з нябожчыкам. Зноy затахкала y скронях, гарачая хваля апякла грудзi, зрабiлася млосна. Айшэ не магла больш чуць шоргату зямлi пад рыдлёyкамi, не ставала моцы бачыць, як засыпаюць Цiмура, яе мужа i бацьку будучага сына. А што будзе сын, нiхто не сумняваyся, бо так сказала Цiмурава прабабка – стогадовая Камiла.

Айшэ, шукаючы паратунку, узняла вочы i, убачыyшы y небе арла, ледзь не страцiла прытомнасць. «Твая душа назiрае за мной, – нячутна прашапталi бяскроyныя вусны, – яна ведае мой грэх… Я не любiла, але ж ты сам вiнаваты, ты выбраy свой лёс i распарадзiyся маiм…»

Айшэ агортваy нясцерпны страх, душу паланiла пачуццё вiны. Супярэчлiвыя запознена-бездапаможныя перажываннi, здавалася, на часткi раздзiралi цела, бо так i не змагла дараваць Цiмуру насiлля i здзеку i нават нiколi не спрабавала гэтага зрабiць.

У памяцi y адначассе yсплылi бяссонныя ночы, поyныя слёз i пракляццяy, узгадала, як неаднойчы глядзела на спячага мужа i жадала яму смерцi. І смерць прыйшла… Прыйшла y самы нязручны момант, прыйшла тады, калi Айшэ збiралася раджаць, калi y яе акрамя Цiмура i ягонай раднi нiкога не засталося…

– Ты yся дрыжыш, i дзiцятка расхвалявалася, вунь як тузаецца, – заклапочана прагаварыла Лола i, прытрымлiваючы Айшэ пад руку, падвяла да yчарнелай вузкай лаyкi каля суседняй магiлы.

 – Хоць бы схваткi заyчасна не пачалiся… Табе нельга было сюды прыходзiць.

Голас Лолы данёсся аднекуль здалёк, i Айшэ доyга не магла yцямiць, што ад яе хоча свякроy, калi тая паспрабавала прымусiць праглынуць заспакаяльную таблетку. Шукаючы y паднябессi арла, Айшэ yзняла вочы, але не адразу yбачыла маленькую кропку.

– Я не любiла, таму ён i загiнуy, – сказала Айшэ.

– Мой сын як сапраyдны джыгiт загiнуy, абараняючы Радзiму, – холадна, з абурэннем у голасе адказала Лола.

 – Роду Баджыевых не сорамна за яго, i ты абавязана паводзiць сябе як жонка героя!

Гэтае «абавязана» быццам токам працяло Айшэ. З першага дня знаёмства з Цiмурам, а потым i ягонымi родзiчамi яна толькi i чула, што yсiм iм нечым абавязана i y першую чаргу, што яе прынялi y старажытны багаты род, што яе муж – вядомы y рэспублiцы чалавек, што за яе заплацiлi непамерна вялiкi калым.